Enerji krizinde kısa vadeli çözüm barıştan geçiyor

31 Mart 2022 44 views 0

ÇAĞLAR KUZLUKLUOĞLU

Güç Günlüğü Muharriri Hüseyin Ortak, Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısı sonrası gündeme gelen yaptırımlarla Avrupa Birliği ülkelerinde yaşanmaya başlanan güç krizine boyutu, tarihçesi ve tahliline ait soruları yanıtladı.

– Dünya ve Avrupa ekseninde savaş öncesinde doğal gazın stratejik pozisyonu ve tarihçesi ne idi? Neye dönüştü?

19.Yüzyıl başlarının kıymetli askeri figürlerinden olan Carl von Clausewitz’in Savaş Üzerine isimli yapıtının en bilinen önermesini hafif bir değişiklikle söz edersek: Savaş, siyasetin öteki araçlarla devamıdır. Pekala ya iktisat? NATO ve Rusya ortasındaki gerginlik, Almanya’nın Kuzey Akım 2 Boru sınırının onay sürecini askıya aldığını duyurmasıyla yeni bir boyut kazandı.

Gazprom’un sahibi olduğu büyük kısmı Baltık Denizinin altından geçen 1.200 km uzunluğundaki boru sınırı tam kapasite çalışması durumunda Avrupa’da yaşayan 26 milyon şahsa ısınma sağlayacaktı. Yaklaşık olarak 11 Milyar dolara mal olan Kuzey Akım 2 sınırı projesinin yarısı Rus Gasprom başka yarısı da iki Avrupa şirketi olan Shell ve ENGIE üzere Batılı güç firmaları tarafından finanse edilmişti.

Bildiğiniz üzere geçen yolun Haziran ayından itibaren Avrupa’da doğal gaz fiyatlarında büyük oranda bir artış görülmüş, Avrupa’daki hane halkları havaların soğumasıyla bu artıştan kaynaklanan yüksek faturalarla karşılaşmışlardı.

Doğalgazda tedarikçi sonlu sayıda

– Gelinen noktada en âlâ senaryoda barışın sağlanması güç konusunda yaşanan krizi çözer mi? Eskiye dönüş mümkün mü?

Tam kapasiteyle çalışması durumunda Avrupa’daki yükselen güç fiyatları ve azalan doğalgaz ölçüsüne tahlil muhtemel beklenen projenin durdurulmasıyla birlikte Avrupa’da uzamasından korkulan güç krizinin ve doğalgaz arz artışının gerçekleşmesi bilinmeyen bir tarihe ertelenmiş oldu.

Avrupa Doğalgaz tedarikinde yalnızca Rusya’ya mı bağlı bunun yanıtını hem evet hem de hayır halinde verebiliriz.

Avrupa’nın Rusya dışında iki ana tedarikçisi var. Bunlardan birisi Norveç. Norveç Avrupa’ya ürettiği doğalgazın tamamını satıyor ve talebin yalnızca bir kısmını karşılayabiliyor. Bu tarafıyla bakıldığında Norveç’in mevcut kapasitesini kısa periyotta artırması mümkün görünmüyor. Öbür tedarikçi ise ABD.

2018 yılında ABD (Donald Trump idaresi ve Avrupa Birliği’nin en yüksek yürütme organı olan Avrupa Kurulu ortasında güç işbirliği muahedesi imzalandı. Bu mutabakatla birlikte AB ülkeleri, doğalgaz tedarikini çeşitlendirmek emeliyle ABD’den daha fazla LNG (sıvılaştırılmış doğal gaz) ithalatına yöneldi. Bu anlaşama dünya doğalgaz ticaretinde sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ticaretinin hissesinin süratle büyüdüğü doğalgaz fiyatlarının da düştüğü bir konjonktürde yapılmıştı. Bu istikametiyle AB’nin Rusya’yla uzun vadeli fiyat muahedeleriyle yaptığı doğalgaz ithalatına nazaran daha düşük maliyetle doğalgaz tedarikine yönelik bir hareketti.

Dünyada LNG ticareti, boru sınırlarıyla yapılan doğalgaz ticaretine kıyasla çok daha kısa vadeli, tabir yerindeyse spot fiyatlarla yapılıyor.

Bu maliyet avantajından olsa gerek AB, Kuzey Akım 1 boru sınırındaki alım kontratlarını yenilemedi ve spot alıma yöneldi. Dananın kuyruğu da Rusya’nın tansiyonlu olduğu Ukrayna üzerinden geçen Kuzey Akım 1 boru çizgisini bakıma aldığını yani Avrupa’ya servis ettiği doğalgaz ölçüsünü azalttığı açıklamasıyla bir arada koptu. Avrupa’da doğal gaz fiyatlarında üst taraflı bir ralli başladı.

Tahlil krizin çözülmesine bağlandı

– Güçte global arz krizi süreksiz mi? Mevcut çatışma ortamı buna nasıl bir parantez açıyor?

Tarihçesini kısaca özetlemeye çalıştığım ve arzın yetersizliğinden kaynaklanan krizin tahlil anahtarı olarak görülen Kuzey Akım 2 boru sınırından doğalgaz alımı, Almanya’nın bu günkü açıklamasıyla, akıbetini Rusya ve NATO ortasındaki krizin çözülmesine bağlanmış oldu.

Boyutu büyüyen tansiyon, AB’nin yaşadığı güç krizini derinleştirecek bir tesir üreteceği görülüyor.

– Güç ihracatçısı ve ithalatçısı ülke/bölgeler gözüyle son durumun en besbelli stratejik sonuçları nelerdir?

Güç krizinin müzmin bir meseleye dönmesi ise AB iktisadı ile AB ülkelerinin sanayi üretimini direkt etkileyen bir mevzudur.

Prusyalı General Clausewitz’in yazdığı Savaş Üzerine isimli kitap askerlerden çok siyasetçilerin okuduğu kitaplardandır.

Clausewitz zafer olgusunu iki başlık altında inceler: Taktik zafer ve stratejik zafer. Taktik zaferler için fiziki olgulardır derken, “stratejik zafer manevi bir olgudur” der.

Zafer hakkındaki bu sınıflamayı bir tarafıyla de savaşların taktiksel kazananının olabileceği lakin stratejik kazanan olmasının çok güç olduğunu bir cümle olarak da anlayabiliriz.

Tıpkı Rusya ve NATO ortasındaki bu tansiyonun taktik sonuçlarının kesin görünmesine karşın stratejik sonuçlarının belirsizliğini koruduğu gerçeği üzere.

DİĞER GALERİLER