Antrepolarda yer yok

06 Nisan 2022 31 views 0

ZELİHA SARAÇ

Rusya’nın Ukrayna’ya saldırdığı 24 Şubat tarihinden itibaren dünya bu savaşa kilitlendi. 2020 yılı Mart ayından itibaren yaşanan pandemi süreci gerek ticareti gerek ticaret yollarını gerekse iş yapış biçimlerini değiştirdiği bu süreçte iş dünyası; hammadde fiyatları, navlun tedarik zinciri, güç fiyatlarını çokça konuştu.

Lakin şu an iş dünyasının bilhassa ihracat, tedarik zinciri, ticaret yolları ve hammadde mevzuları daha ağır gündeminde. Bu gündemde bir öbür dikkat çeken öge antrepolar oldu.

“Belirsizlik kelam konusu”

Ticaret Bakanlığı datalarına nazaran, Türkiye’de 41 kentte 92 gümrük müdürlüğüne bağlı toplam 1195 antrepo var. Milletlerarası Nakliyat ve Lojistik Hizmet Üretenleri Derneği (UTİKAD ) İdare Şurası Lider Yardımcısı Emre Eldener, süreksiz depolama merkezleri ve antrepolarda çok yer olmadığını ve transit yüklerle ilgili stoklama müddetine dair belirsizliklerin olduğunu tabir etti.

Başlangıçta Ukrayna krizinin kısa süreceğini düşündüklerini lisana getiren Eldener, “Fakat bu savaş bitse bile mevcut insani yardım ve mal akışının şu anda ağır bir formda devam edeceğini gördüğümüzden dolayı, bilhassa süreksiz depolama merkezlerine bundan 2-3 haftaya önceye nazaran (transit süreçler için) çok daha fazla mal geldiğini görüyoruz. Bunun da artarak devam edeceğini varsayım ediyoruz” diye konuştu.

“Mevzuat değişmeli”

Antrepo alanlarının bu süreçte devreye girebilmesi için, bir yönetmelik değişikliği ile Rusya Ukrayna’ya gidecek malların özel antrepolar üzerinden transit aktarmasının yapılmasına ait bir müsaadenin çok önemli biçimde fayda sağlayacağını düşündüklerinin altını çizen Eldener, “Mevcut kaidelerde bilhassa Ukrayna ve Rusya transit aktarmalarında çok sayıda materyal limanlara geldi ve oradan antrepolara aktarılamıyor. Zira transit materyallerde depolardan aktarma yapılabilmesi için transit gereçte bir alıcının olması gerekiyor. Lakin bu malların Türkiye’de bir alıcısı yok. Bu türlü olunca transit aktarma sırf ve sadece süreksiz depolama yerlerinde yapılabiliyor. Süreksiz depolama yerlerinin de kapasiteleri son derece kısıtlı. Geçmişte Türkiye’de alıcısı olmayan malların özel antrepolardan transit aktarmalarının yapılmasına müsaade verilirken sonrasında bu müsaade kaldırıldı ve yalnızca süreksiz depolama yerlerine verildi. Ukrayna ve Rusya’ya gidecek olan transit taşımalarla ilgili sırf Ukrayna ve Rusya özelinde Gümrükler genel müdürlüğü antrepolar rejiminde bir değişiklik yapıp bu ülkelere transit aktarmaların antrepolar üzerinden yapılabileceği hakkında bir karar alabilir. Şayet bu olursa sadece Türkiye’ye önemli ölçüde yeni iş potansiyeli getirmez tıpkı vakitte insani manada da çok kıymetli bir adım atmış oluruz. Antrepo rejiminde süreksiz bir müddet için yapılacak bir düzenleme iş hacmini çok süratli bir formda artıracak, Türkiye’yi de gerçek manada bir aktarma noktası haline getirecektir.” tabirlerini kullandı.

“Geçici depolama yetkisi verilmeli”

Bursa Ticaret ve Sanayi Odası (BTSO) İdare Heyeti Lideri İbrahim Burkay ise “Tedarik zincirindeki kırılmayla birlikte üretici firmalarımız hammaddeye ulaşmakta zorluk çekmeye başladı. Firmalarımız pandemi öncesi en az hammadde ve orta malı stoku ile üretim faaliyetlerini gerçekleştirmekte idiler” dedi.

Burkay görüşlerini şöyle özetledi:

“Ancak ortaya çıkan şiddetli şartlar, Döviz bazında yüzde 100’leri aşan emtia ve hammadde fiyatları üretici firmalarımızın daha yüksek ölçülerde stoklar tutmasını gerektirmektedir bu durum antrepolarda da yığılmalara neden olmaktadır. Ülkemizin lojistik imkânlarını ve mevcut konjonktürün sunduğu avantajları en âlâ formda yönetmek durumundayız.

Bu kapsamda antrepolarımızın kapasitelerini ve sayılarını artırmamız, işletme masrafları artan firmalarımız için büyük kıymet arz ediyor. İhtisas gümrüklerine yakın olan antrepoların dışındaki yerlere süreksiz müddetle depolama yetkisinin verilmesi ve gümrük alanlarında kiraların süreksiz mühletle düşürülmesi de üretici firmalarımızı destekleyecek adımlar olacaktır.”

“Avrupa’ya girilemiyor”

İş dünyası ve sektörtemsilcilerinin hususa ait değerlendirmeleri şöyle;

Kocaeli Sanayi Odası ve İktisadi Kalkınma Vakfı Lideri Ayhan Zeytinoğlu:

“Yaklaşık 4-5 aydan beri kurdaki dalgalanmalar ile başlayan sıkışıklık sürüyor. Lakin bunu yalnızca savaşa bağlamak yanlışsız değil.

“Avrupa’ya yanlışsız Rusya’dan yola çıkan gemiler Avrupa limanlarına giremiyor ve Türkiye antrepolarını kullanıyor. Bunun yanında, antrepo bekleme maliyetleri düşük olduğu için kurun seyrine nazaran mal çekiliyor. Asıl neden bu. Sorunun çözülmesi için Ticaret Bakanlığı halihazırda antrepo açılmasının önündeki mahzurları azaltmış durumda.”

“Depolar dolu”

AKAMİB Lider Yardımcısı Bülent Aymen:

“Rusya mal trafiğinin Türkiye üzerinden yapılmaya başlandığını ve bu malların gümrüklü depolara alınıp sonra sevk edilmeleri gerekiyor lakin tüm depolar bilhassa İstanbul’daki depoların çabucak hemen dolu.

Dış ticaret hacmimizin 600 milyar dolar civarında. e- ihracat ise 1 milyar doları geçti. Artan hacimle antrepo müsaadelerinin verilmesinde yavaş kalınması eza yaratıyor. Yeni lojistik depo yatırımları için yeni teşvik edici düzenleme ve yatırım finansman kolaylığı getirilmesi gerekiyor.

“Belki yine gönderilir umudu ile bekletiliyor”

Güneydoğu Anadolu İhracatçı Birlikleri Koordinatör Lideri Fikret Kileci:

“Antrepolardaki doluluğunu temel sebebi; Rusya Ukrayna savaşı nedeniyle ihraç eserlerin lojistik ve milletlerarası hukuktan kaynaklı ambargolar nedeniyle gönderilememesi, Rusya’dan geri gelen eşyaların tekrar gönderilmesi umuduyla ihracat beyannamelerinin iptal edilmemesi ve ihracat eşyalarının antrepolarda bekletilmesi.

Ayrıyeten ek olarak, sanayicilerin dahilde sürece rejimine istinaden ithal edilmek üzere antrepolara konulan eşyaların Rusya pazarına ihracatlar başlayana kadar üretimlerini durdurması yahut yavaşlatması nedeniyle doluluklar yaşanıyor.

Finansman yükünden kurtulmak için, tedarik zincirindeki bozulma ve navlun sorunlarından kaynaklı hammadde stokunu antrepolarda bekletip gereksinim epey ithalatı gerçekleştiren firmalar var. Avrupa’dan ve başka ülkelerden gelip Rusya ve Ukrayna’ya gidecek transit eserlerin elleçleme sebebi ile çok fazla beklemesinden kaynaklı yoğunluğun öbür bir etken.

Antalya OSB idare heyeti lideri Ali Bahar: Antalya antrepolarda sorun yok. Lakin dışarıdaki beklemeler ödeme ve rant kaynaklı olabilir.”

DİĞER GALERİLER