“40 milyon tonluk dokuma atığına talibiz”

Yener KARADENİZ / İSTANBUL Her yıl üretilen 110 milyon tonluk konfeksiyon eserinin 40 milyon tonu atığa dönüşüyor. Tüm dünyada gardıroplarda …

“40 milyon tonluk dokuma atığına talibiz”
Son Güncelleme: Whatsapp

Yener KARADENİZ / İSTANBUL

Her yıl üretilen 110 milyon tonluk konfeksiyon eserinin 40 milyon tonu atığa dönüşüyor. Tüm dünyada gardıroplarda atıl olarak bekleyen giysi ölçüsü ise 500 milyon tonu buluyor. AB’nin en büyük geri dönüşüm tesisi Gama Recycle’ın İdare Konseyi Lideri Zafer Kurtul, 40 milyon tonluk kıyafetin atık idaresiyle toplanan kısmının 7-7,5 milyon ton civarında olduğunu anlattı.

Kurtul, “Bunun 4 milyon tonu Avrupa, 3 milyon tonu ABD ve kalanı da Japonya üzere gelişmiş ülkelerde toplanıyor. Daha sonra toplanan kıyafetler ayrıştırma sürecine tabi tutuluyor. Bunun da yaklaşık 2,5 milyon tonluk kısmı ikinci el kıyafet olarak tekrar satılıyor. Geriye kalan 4,5 milyon tonun 3,5 milyon tonu yakıma gidiyor. Son kalan 1 milyon tonun yüzde 90’ı da izolasyon materyaline dönüşürken yalnızca kalan 100 bin ton giysi dünya genelinde yeni yeni ‘garment to garment’ dediğimiz kıyafetin tekrar kıyafete dönüştürülmesinde kullanılıyor. Bu, dokuma bölümü açısından utanç verici bir durum” dedi.

Türkiye’de her yıl 1.8 milyon ton kıyafet tüketiliyor

Türkiye’de ise yılda 1,8 milyon ton tüketimin 650 bin tonunun atık haline geldiğini anlatan Kurtul, burada ise toplanabilen kısmın 40 bin ton olduğunu, bunun da 30 bininin toprağa gittiğini söyledi. Halbuki tüm dünyada birçok bölüm salgın ile birlikte doğrusal iktisattan döngüsel iktisada bir manada zarurî bir geçiş süreci başlatmıştı. Bu süreci başlatan kesimlerden biri de dokumacılık kesimi olarak öne çıkmıştı. Çünkü bölüm, iklim değişikliği ve etrafa olan tesirleri açısından 4, su ve arazi kullanımında 3 ve hammadde kullanımında da dünyada 5. sırada yer alıyor. Öte yandan tüketim de süratli bir formda artıyor. 2030’a gelindiğinde hazır giysi tüketiminin yüzde 63 artması bekleniyor. Bu da yüzde 95’i geri dönüştürülebilir eserlerden oluşan kesimde döngüsel iktisadın ne kadar değerli olduğunu gösteriyor.

Doğrusaldan döngüsel iktisada suratı geçiş

Avrupa kıtasını 2050’da karbon nötr kıta olmasını hedefleyen Yeşil Mutabakat kapsamında kıtada stratejik amaçları hayata geçirmek için somut adımlar atılmaya başlandı. Bu adımlardan biri de döngüsel iktisat alanında kendini gösterdi. Burada sürecin hammadde temininden başlayarak eserin tasarlandığı, üretildiği, tüketildiği ve atık hale geldiği her evreyi düzenleyen düzenlemelerden bahsediliyor. Yani satın al, kullan ve at denilen doğrusal iktisattan döngüsel iktisada geçişi hedefleyen ve bir kadro kriterler ile bunu mecburî hale getiren çalışmalar yapılıyor.

AB’den dizaynlara düzenleme

30 Mart tarihinde AB Kurulu, “Sürdürülebilir ve Dönüştürülebilir Dokumacılık için AB Stratejisi” bit tüzük yayınladı. Bu taslakta süratli modanın geride bırakılması, markaların yıllık koleksiyon sayılarının azaltılması, dokuma eserleri içinde zarurî eko-tasarım şartları, dijital eser pasaportu getirilmesi, eserlerin sağlam ve tamir edilebilir olması, ziyanlı kimyasalların azaltılması, geri dönüştürülmüş içerik kullanımına limit getirilmesi, bu limitin vakitle artırılması üzere unsurlar yer alıyor.

Türkiye Rehubs’ta yönetmeliğe takıldı

Bu taslağın da en geç 2024 başında yasalaşması bekleniyor. Burada artık pet şişenin dışında dokumacılık atığının da geri dönüşümde kullanılması ehemmiyet arz ediyor. Bu kapsamda geçtiğimiz yıllarda Belçika merkezli bir AB kuruluşu olan Euratex, tüm AB’de dokumacılık atıklarının tekrar dönüşümü için ReHubs ismi verilen bir proje başlattı. Proje kapsamında kıtanın muhakkak bölgelerinin dokumacılık atığı toplama merkez olarak belirlenmesine karar verildi. Lakin Türkiye, atık yönetmeliği neden ile bu projede yer alamadı. Çünkü Türkiye’de dokuma atığının ithal edilmesi yasak. Artık dokuma dalı, önümüzdeki periyotta çok süratli bir halde büyüyecek olan döngüsel iktisat için yönetmeliğin değişmesini ve Türkiye’nin de ReHubs’a dahil olması gerektiğini lisana getiriyor.

Atık ithalatı bakanlığın da gündeminde

Uluslararası Hazır Giysi Federasyonu Lideri ve TGSD İdare şurası üyesi Cem Altan, döngüsel iktisadın hazır giysi ve dokumacılık bölümünde olmazsa olmazı olduğunu belirtti. ABD ve AB’de büyük markaların koleksiyonlarının değerli kısmını geri dönüştürülmüş eserlerden yaptığını ve H&M, Indıtex üzere birçok devin de 10 yıllığına bu stil dönüşüm yapan şirketleri kapattığını anlatan Altan, “Çok büyük bir talep var. Arz yaratmamız lazım. Birçok AB ülkesinde geri dönüşüm kümeleşme alanı belirlendi. Maalesef Türkiye bunun içinde yok. Kullanılmış giysiler Türkiye’ye getirilemiyor. Bakanlıklar üzerinde çalışıyor, AB de yeni ülkeler arıyor nerde toplayabilir nerde dönüştürülebiliriz diye. Türkiye’nin ihracatını artırması için de bu husus ehemmiyet arz ediyor. Hepimizin bu hususta çalışması bu eserlerin ülkeye girişi için de kanun çıkması lazım” dedi.

Yetkililerinden aldığımız bilgilere nazaran, dokumacılık atıklarının ithalatı, bakanlığın da gündeminde ve önümüzdeki periyotta kelam konusu eserlerin ithalatı ile ilgili yeni bir düzenleme gelebilir.

RAKAMLAR

110 milyon ton
Bir yılda tüketilen kıyafet miktarı

40 milyon ton
Atığa dönüşen miktar

7,5 milyon ton
Atık yönetmeliği ile toplanan miktar

3,5 milyon ton
Yakılan miktar

2,5 milyon ton
İkinci el kıyafet olarak satılan miktar

900 bin ton
İzolasyon materyali olarak kullanılan miktar

100 bin ton
Kıyafete dönüşen miktar

İLK YORUMU SİZ YAZIN

Hoş Geldiniz

Üye değilmisiniz? Kayıt Ol!

Hemen Hesabını Oluştur

Zaten bir hesabın mı var? Giriş Yap!

Şifrenizi mi Unuttunuz

Kullanıcı adınızı yada e-posta adresinizi aşağıya girdikten sonra mail adresinize yeni şifreniz gönderilecektir.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.