Net Haber Türk

Ağbal: Bu yıl uzun bir süre için faiz indirimini düşünmek mümkün görünmüyor

Merkez Bankası Lideri Naci Ağbal, Reuters’a verdiği ropörtajda sıkı para siyaseti başta olmak üzere gündeme dair değerli açıklamalarda bulundu …

05 Şubat 2021 - 15:28 'de eklendi.
Ağbal: Bu yıl uzun bir süre için faiz indirimini düşünmek mümkün görünmüyor

Merkez Bankası Lideri Naci Ağbal, Reuters’a verdiği ropörtajda sıkı para siyaseti başta olmak üzere gündeme dair değerli açıklamalarda bulundu. 2021’de uzun bir mühlet için faiz indirimini düşünmenin mümkün görünmediğini söyleyen TCMB Lideri Naci Ağbal, geçmiş döngüler faizi çok erken indirmenin ekonomik maliyetleri olduğunu gösterdiğini belirtti.

Reuters’e demeç veren Ağbal, yabancı merkez bankaları ile döviz swap muahedeleri yapma planları olmadığını tabir etti. Ağbal, harcanan döviz rezervlernini ihaleleri kullanarak sabırlı biçimde artıracaklarını vurguladı.

Ocak ayı enflasyon sayılarının varsayımlara yönelik üst istikametli riske işaret ettiğini belirten Ağbal, enflasyonda iddia patikasının üzerinde rastgele bir hareket olmadan evvel siyaset sıkılaştırmaya hazır olduklanı söz etti. Ağbal, merkez bankasının maksadının para siyaseti kararları ile piyasanın önüne geçmek olduğu anlattı.

TCMB Lideri, piyasalara TCMB’nin siyaset kararlılığının şuuruna vardıkça daha fazla sermaye girişi beklediklerini söz etti.

İŞTE AĞBAL’IN REUTERS RÖPORTAJININ TAM METNİ:

Soru: Misyona geldiğinizden bu yana 675 baz puanlık faiz artışına gittiniz. Yabancı yatırımcıların hatırı sayılır ölçüde girişleri oldu. TL %15 civarı paha kazandı. Siz birinci 3 ayı nasıl değerlendiriyorsunuz? İstediğiniz yere hakikat ilerliyor musunuz?

Ağbal: Son üç ayda para siyaseti yaklaşımında ve para siyasetinin duruşunda değerli bir paradigma değişimine gittik. Attığımız adımlar ile atacağımız ek adımlar bu değişimi pekiştirecek ve umuyorum para siyasetine duyulan itimat daha da artacaktır.

Şimdiye kadar, para siyasetinde, şeffaflık, hesap verebilirlik ve öngörülebilirlik unsurları çerçevesinde hareket etik bu türlü de devam edeceğiz. Merkez Bankası olarak kalıcı fiyat istikrarını sağlamak en kıymetli vazgeçilmez vazifemiz.

Bu bakımdan enflasyonu kademeli olarak düşürmek suretiyle 2023 yılında %5 düzeyinde istikrar kazanması ve kalıcı bir fiyat istikrarının oluşturulması şu anda en değerli önceliğimiz. Bu hedefe yönelik gece-gündüz takımımızla çalışıyoruz. Kuvvetli bir sürecin içinde olduğumuzun şuurundayız. Attığımız ve atacağımız adımlarla bu hedefe hizmet edecek bir para siyaseti çerçevesini oluşturup kararlılıkla uygulamaya devam edeceğiz.

Para siyasetinin tepki işlevini hangi şartlarda ne istikamette hangi stratejik ölçütler ve göstergeleri temel alarak uygulayacağımızı kamuoyu ile açık ve net bir halde paylaştık. Bu para siyasetinde öngörülebilirliği ve hesap verilebilirliği artırdı.

2023 yılına kadar para siyasetini sıkı bir duruşla, öbür bir deyişle, güçlü dezenflasyonist tesir yapacak derecede bir para siyaseti seti ile %5 amacını elde edene kadar koruyacağız.

Tıpkı vakitte, gelinen düzeyin kalıcı fiyat istikrarına işaret etmiş olması da amacı elde etmek kadar kıymetlidir. %5 gayesine varıncaya kadar gerçekleşen/beklenen enflasyon oranı patikası ile para siyaseti faiz oranı patikası ortasındaki seviye güçlü bir dezenflasyonist istikrar gözetilerek oluşturulacak ve bu istikrar daima korunacaktır.

Sıkı para siyaseti duruşunun uzun müddet devamını neden önemsiyoruz? Zira erken bir basamakta, süreksiz nedenlerle enflasyonun aşağı geldiğini görünce sıkı para siyaseti duruşundan çıkarsanız, geçmiş deneyimler göstermektedir ki, enflasyon tekrar üst taraflı hareket etmektedir.

Bu durumda da sıkı para siyaseti uyguladığınız devirdeki kazanımlarınızı da kaybedebiliyorsunuz. Bu nedenle %5 amacını sağlayana kadar sabırlı olacağız. 2006 Yılında başlanan açık enflasyon hedeflemesi rejimini bütün ögeleriyle önümüzdeki süreçte uygulayacağız. Alacağımız kararlarla ve yapacağımız güçlü irtibatla piyasanın önünde giderek beklentileri yönetmek suretiyle fiyat istikrarı emeli doğrultusunda fiyatlama davranışlarını istediğimiz noktaya taşıyacağız.

Bildiğiniz üzere, esnek para siyaseti yaklaşımını sonlandırdık. Sade para siyaseti çerçevesi içinde hareket edeceğiz. Merkez bankasının temel fonlama aracı Siyaset faizi olan bir hafta vadeli repo faiz oranı olmaya devam edecek. Koridor metodu üzerinden yahut geç likidite penceresi üzerinden fonlama yapılmayacak. Böylece, para siyasetinde öngörülebilirlik ve şeffaflık devam edecek.

İkinci olarak, enflasyon görünümünde ortaya çıkan geleceğe dönük üst istikametli riskleri dikkate alarak sıkı para siyaseti adımları atıyoruz. Bu çerçevede, %10.25 olan siyaset faiz oranını evvel %15’e daha sonra %17’ye çıkardık. Enflasyon üzerinde ortaya çıkabilecek riskleri dikkate alarak gerekirse ilave sıkılaştırma yapabiliriz.

Bu kapsamda, enflasyonun ana eğilimi ve fiyatlama davranışlarına ait göstergeler, yayılım endeksleri, talep ve maliyet ögeleri ve enflasyon beklentilerinin iddia ufku içerisinde gayelerle ahengi üzere birçok göstergeyi yakından izliyoruz.

Önümüze gelecek her türlü yeni bilginin enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarında orta vadeli maksat patikasından sapma riskine işaret etmesi durumunda önden ek sıkılaşmayı yapacağız.

Para siyasetinde risklere karşı önden gereken tepki gösterilmesi enflasyonist baskıları erken basamakta yönetmenizi sağlar. Geçmiş deneyimler göstermiştir ki, gecikmeli olarak gösterdiğiniz tepkinin ekonomik maliyetleri daha ağır olabilmektedir.

Enflasyonla çaba yanında, bu periyot zarfında; Merkez Bankasının TL ve Döviz likidite idaresinde de değerli adımlar attık. Mali transfer düzeneğinin sağlıklı işleyişini sağlamak ve makrofinansal istikrara ait riskleri sınırlamak hedefiyle, mecburî karşılıklar ile öbür TL ve döviz likidite araçları faal olarak kullanılması için kararlar aldık. Finansal istikrar açısından TCMB döviz rezervlerinin güçlendirilmesi hedefimizi ve buna yönelik araçları şeffaf bir formda, makul bir plan dâhilinde, uygun şartlarda kullanacağımızı kamuoyu ile paylaştık.

Kasım ayından itibaren ülke risk primi, döviz kuru oynaklığı ve uzun vadeli faizler geriledi ve Türk Lirası varlıklarına yönelik olumlu beklentilerin oluşmasıyla sermaye girişleri arttı. Finansal sistem üzerinde risk faktörü oluşturan para kredi göstergelerinde de güzelleşmeler sağlandı.

Para siyasetinde oluşturduğumuz öngörülebilir karar çerçevesi ve sıkı duruşumuz, bir yandan enflasyonun düşüş eğilimine girmesine öbür yandan ülke risk priminin düşmesine, Türk lirası tasarrufların özendirilmesine, aykırı para ikamesinin başlamasına, döviz rezervlerinin artış eğilimine girmesine ve finansman maliyetlerinin kalıcı olarak gerilemesine katkı yapacaktır.

Soru: Faiz oranları ne kadar mühletle bu kadar yüksek kalacak? Hangi etkenler faiz artırımı yahut indirime yol açar, reaksiyon düzeneğinizi biraz açıklayabilir misiniz? Örneğin siyaset faizini tahminen Mayıs üzere enflasyon düşmeye başladığında %17’de tutmaya hazır mısınız?

Ağbal: Orta vadeli enflasyon maksadımız olan %5 oranının hayli uzağındayız. Ocak Enflasyon Raporu’nda sunduğumuz varsayımlar bu maksada 2023 yılında ulaşabileceğimizi göstermektedir. Bu nedenle, para siyasetindeki sıkı ve ihtiyatlı duruşun, %5 maksadına ulaşılması beklenen 2023 yılına kadar, uzun bir mühlet kararlılıkla sürdürülmesi gerekiyor.

Bu yıl için yaptığımız enflasyon kestirim patikası üzerinde üst taraflı riskler değerini koruyor. Hakikaten Ocak ayına ait gerek TÜFE gerek ÜFE gerçekleşmeleri enflasyon üzerinde döviz kurunun birikimli yansımalarının, memleketler arası emtia fiyatlarında devam eden artışların, üretici fiyatlarındaki güçlü artış eğiliminin ve arz kısıtlarının kıymetini koruduğunu göstermektedir.

Para Siyaseti Konseyimiz enflasyonist görünüm üzerindeki bu tesirlerin Ocak Enflasyon Raporunda oluşturduğumuz orta vadeli iddia amacı patikasından sapma riskine işaret edip etmediğine dair değerlendirmelerini yapacaktır.

Enflasyon patikası üzerinde yakın vadede öngördüğümüz üst istikametli risklerin kıymetini koruyacak olması ve patikanın beklenen eğimini dikkate aldığımızda bu yıl içinde faiz indirimini uzun bir mühlet gündeme almamız mümkün gözükmemektedir.

Para siyasetinin transfer sistemi üzerinden gecikmeli olarak güçlü bir formda dezenflasyonist tesirini gösterdiğinin ortaya çıkması, finansal şartlardaki sıkılaşmanın beklenti kanalı üzerinden talep kaynaklı enflasyonist baskı üzerinde genele yayılmış güçlü bir aşağı taraflı görümüm ortaya koyması bu bakımdan son derece değerlidir.

Bu noktada, enflasyonda kalıcı bir düşüşü görmek istediğimizi, lakin bununla da yetinmeyerek, fiyat istikrarına işaret eden göstergelerin de oluşması gerektiğini bilhassa vurgulamak istiyorum.

Bu kapsamda enflasyonun ana eğilimi ve fiyatlama davranışlarına ait göstergelerin, yayılım endekslerinin, talep ve maliyet ögelerinin ve enflasyon beklentilerinin kestirim ufku içinde gayelerle ahengini yakından izleyeceğiz.

Soru: Pandemi periyodunda dünya ekonomilerinin faiz indirimleri ve takviyelerde rekorlar kırdığı bir periyotta Türkiye sıkı bir para siyaseti uyguluyor. Nasıl bir gayeniz var? Bu farklılık olağan mi?

Ağbal: TCMB, dünya genelindeki yaygın uygulamaya paralel olarak salgın periyodunda değerli bir destekleyici duruş sergiledi. Faiz indirimleri ve bankacılık dalına sağlanan amaçlı likidite imkânlarına ek olarak, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun bankaları kredi kullandırmaya ve menkul değer almaya yönlendiren Faal Rasyosu düzenlemesi genişletici makro siyaset duruşunu belirginleştirdi.

Krediler ve nakdî büyüklüklerde para siyaseti ve finansal siyasetlerle kısa müddette sağlanan süratli genişleme, iktisadi faaliyetteki süratli toparlanmayı destekledi. Başka taraftan ise cari süreçler istikrarını, dış finansman imkanlarını ve enflasyon görünümünü olumsuz etkiledi.

Burada dikkatten kaçırılmaması gereken nokta, salgın devrine orta vadeli amacımızın çok üzerinde bir enflasyon oranıyla girmiş olmamızdır. Salgının tesirlerini azaltmaya yönelik siyasetlere odaklanılmışken salgına bağlı olarak toplam talepte öngörülen zayıflamanın enflasyonu düşürücü tesirde bulunacağı değerlendirmesi hakim olmuştu.

Fakat, 2020 yılında güçlü kredi ivmesine bağlı talep istikametli tesirler direkt ve dolaylı kanallarla enflasyon üzerinde belirleyici oldu. Talep şartlarının güçlü seyrettiği kümelerde enflasyon baskıları arttı. Ayrıyeten kredi genişlemesiyle sağlanan süratli toparlanma rezervler, risk primi, dolarizasyon ve enflasyon beklentileri ortasında olumsuz bir döngü oluşturdu ve döviz kuru kanalıyla da enflasyondaki yükselişte değerli rol oynadı.

Geldiğimiz noktada, enflasyon görünümüne dair risklerin bertaraf edilmesi, enflasyon beklentilerinin denetim altına alınması ve dezenflasyon sürecinin en kısa müddette yine tesis edilmesi için güçlü bir nakdî sıkılaştırmaya gidilmesi ve bunun kalıcı fiyat istikrarı maksadı sağlanana kadar uzun bir müddet devamı mecburî olduğu aşikardır.

Soru: Son Enflasyon Raporunda piyasanın faiz indirim beklentilerini öteleyecek bir sıkı para siyaseti telaffuzunda bulundunuz. Bu mevzuyu biraz açar mısınız? Birçok merkez bankası lideri vazifeye geldiğinde düşük tek haneli enflasyon amacı koydu. Lakin sonuçta çift haneli ya da buna yakın enflasyon gerçekleşmesi oldu. Siz farkınızı nasıl ortaya koyacaksınız?

Ağbal: Konuşmamın başında da söz ettiğim üzere, para siyaseti çerçevesinde ve para siyaseti duruşumuzda temel bir değişimi gerçekleştirdik. Açık, yalın, öngörülebilir ve şeffaf bir para siyaseti çerçevesi oluşturduk. Kısa vadeli bir emel işlevinden daha çok orta vadeli bir gaye işlevi oluşturarak beklentilerin bu gaye etrafında oluşmasını sağlamak istiyoruz.

Orta vadede sıkı para siyasetinin %5 maksadına ulaşıncaya kadar kesintisiz uygulanmasını bir çıpa olarak belirledik. Bu çerçeve ve maksat çıpası bizi fiyat istikrarına ulaştıracaktır. Orta vadeli enflasyon görünümü üzerinde iç talep şartları, milletlerarası emtia fiyatları, kimi kesimlerde barizleşen arz kısıtları, fiyat ve yönetilen fiyat ayarlamaları risk oluşturmaya devam ediyor.

Kredilerdeki yavaşlamanın gecikmeli tesirlerinin önümüzdeki periyotta belirginleşmesini bekliyoruz. Ayrıyeten kısa vadede hayli tesirli olan arz istikametli enflasyonist ögeler nedeniyle yıllık enflasyonun öngördüğümüz patika dâhilinde makul bir müddet üst taraflı seyretmesini bekliyoruz.

Taban fiyatın bilhassa hizmet fiyatları kanalıyla ek enflasyon katılığı oluşturacağını düşünüyoruz. Bu durum para siyasetindeki sıkı duruşun geçmiş öngörülere kıyasla daha uzun bir müddet korunmasını gerektiriyor.

Sıkı mali duruş; enflasyon beklentileri, fiyatlama davranışları ve finansal piyasa gelişmeleri bağlamında dışsal ve süreksiz oynaklıklara karşı kıymetli bir tampon fonksiyonu görecektir.

Birçok gelişmiş ve gelişmekte olan ülkede, enflasyon hedeflemesi yahut gibisi fiyat istikrarı çerçevesinde öngörülebilirliği yüksek para siyasetinin enflasyonun denetim altına almada başarılı olduğunu görüyoruz.

Keza, ülkemizde de para siyasetinin fiyat istikrarı odağıyla kararlı ve sabırlı halde oluşturduğu devirlerde enflasyonla gayret konusunda muvaffakiyet sağlayabildik. Öbür taraftan, enflasyon baskılarının arttığı devirlerde reaksiyon verilmesinin geciktiği periyotlarda sonradan daha yüksek maliyetle parasal sıkılamaya gidildiği yahut enflasyon görünümün güzelleşmesinden süratli ve erken halde gevşemenin de sonrasında tekrar yükselen enflasyon biçiminde döndüğü devirler de deneyimlerimiz ortasında yer alıyor.

Bu deneyimler ışığında, para siyasetindeki sıkı ve ihtiyatlı duruşumuzu sadece 2021 yılsonu varsayım maksadına ulaşacak halde değil, orta vadeli enflasyon gayemiz olan %5’e 2023 yılında varacak halde kararlılıkla sürdüreceğiz.

Soru: Piyasa beklentileri 3-6 ay vade ortasında hudutlu da olsa faiz indirimlerinin başlayacağı biçiminde. Piyasalar %11-12 ortasında yılsonu enflasyonu bekliyor ki ve Q3 prestijiyle faiz indirimlerine hudutlu da olsa başlanacağı bir senaryo çiziyor. Piyasa sizi gerçek mu fiyatlıyor?

Ağbal: Ocak Enflasyon Raporu’nda paylaştığımız üzere, 2021 yılı için açıkladığımız varsayım patikasında fiyatlar, besin fiyatları ve milletlerarası emtia fiyatları enflasyonu üst taraflı, yönetilen/yönlendirilen fiyatlar ile enflasyon beklentileri ise enflasyonu aşağı taraflı etkilemesini öngörüyoruz.

Bu çerçevede sıkı mali duruş sonucunda 2021 yıl sonunda enflasyonunun %9.4 seviyesine gerileyeceğini öngörüyoruz. Fakat, bu kestirimler üzerinde üst istikametli riskler bariz bir biçimde değerini koruyor.

Bu nedenle, sıkı para siyaseti duruşunun kararlılıkla uzun bir süre sürdürülmesi gerekli. Piyasa fiyatlamalarında birçok farklı etken rol oynuyor. Enflasyon beklentileri ve bu beklentilerin içerdiği enflasyon meçhullüğü bu etkenler ortasında başı çekiyor.

Üst taraflı risklerin varlığını kabul ediyoruz, ve bu risklerin gerçekleşmesi durumunda ek sıkılaşmaya gidip bunların enflasyon görünümü üzerindeki tesirini azaltacağız. Münasebetiyle, bu kararlılığımız piyasa tarafından teyit edildikçe enflasyon beklentileri yıl sonu varsayım gayemize yakınsayacaktır.

Faiz indirim sürecinin zamanlaması, enflasyon gerçekleşmelerinin ve orta vadeli görünüm öngörülerimizin Enflasyon Raporu’nda öngördüğümüz patikayla uyumlu formda gerçekleşmesine bağlı olacak.

Siyaset faizini her halükarda sırf 2021 maksadına değil, orta vadeli enflasyon gayesine de öngörülen müddette ulaşmayı sağlayacak bir seviyede tutmaya devam edeceğiz.

Soru: Enflasyon ile faiz ortasında istikrar gözeteceğiz fakat matematiksel hesap yapmayın biçiminde algılanan açıklamalarınız olmuştu. Bu istikrar ne olacak? Gerçek faiz oranı mı belirlediniz?

Ağbal: Ortaya konan para siyaseti duruşu ve faiz düzeyine ait bir referans verilemez, yanlış olur. Zira o andaki enflasyon görünümünün ortaya çıkardığı şartlar dezenflasyonist etkiyi meydana getirmek için daha yüksek düzeylerde bir duruş sergilemenizi zarurî kılabilir. Münasebetiyle para siyaseti duruşunu genel olarak kabul edilmiş bir referans üzerinden pozisyonlandırmak ve piyasa ile bağlantısı bunun üzerinden kurmak hakikat olmayacaktır.

Merkez Bankası enflasyon görünümünü, geleceğe ait kestirimlerini ve enflasyona tesir eden faktörleri teker teker kıymetlendirecek. Yaptığı değerlendirmelere nazaran hangi seviyede bir para siyaseti faiz oranının bu baskı ögelerini telafi edecek kadar güçlü tesir yapacağını belirleyecek. Bunu belirlerken birebir vakitte enflasyon görünümü yanında finansal riskleri de hesaba katarak risk oluşturan faktörlerin de dengelenmesini sağlayacak düzeyde bir siyaset faizi oluşturacak ve bunu sürdürecek.

Özetle, siyaset faizi, gerçekleşen ve beklenen enflasyonun üzerinde bir düzeyde olacak lakin bu iki düzey ortasındaki aralık enflasyonist baskıların yaygınlığına, yoğunluğuna, para siyaseti yansısına hassas olup olmadığına bağlı olacak. Ayrıyeten finansal risk göstergelerinin de güzelleşmesine tepki gösterecek, reaksiyon verecek. Merkez Bankası kendi bilgisiyle, yaklaşımıyla gerçekleşen, beklenen enflasyonla siyaset faizi ortasındaki aralığın düzeyini oluşturacak. Bu düzeyin %5 maksadına varıncaya kadar dezenflasyonist bir aralıkta olması konusunda özel bir dikkat gösterecek.

Hiçbir vakit için %5 maksadına ulaşmadan bir orta periyotta süreksiz nedenlerle süreklilik arz etmeyen faktörlerle hareket ederek bu dezenflasyonist aralıktan vazgeçmeyecek. Bu son derece değerli bir yaklaşım. %5 fiyat istikrarı amacı bizim için bir çıpa. Ona varırken para siyasetinin duruşuna ait oluşturduğumuz bu referans aralığı piyasayla daima ve güçlü bir irtibat kurarak neden o düzeyde tuttuğumuzu açıklayacağız. Para siyaseti, transfer sistemi üzerinden gerekli etkiyi doğuruyor ve enflasyon eğilimleri Merkez Bankasının öngördüğü patika dahilinde ilerliyorsa demektir ki siyaset faizi seviyesi gerçekleşen ve beklenen enflasyona nazaran tesirli bir baskılama yapabiliyor. Bunu her PPK’da Merkez Bankası piyasayla güçlü bir etkileşim içerisinde paylaşmaya devam edeceğiz.

Soru: TCMB hâlâ öbür merkez bankalarıyla swap muahedesi yapmaya çalışıyor mu?

Ağbal: Bildiğiniz üzere 11. Kalkınma Planımızda milletlerarası ticarette ulusal para ünitelerinin kullanımının yaygınlaştırılmasına ait bir maksat yer alıyor. Swap muahedeleri da lokal paralarla ticaretin geliştirilmesi konusunda kullanılan destekleyici düzeneklerden bir tanesi.

Bu gaye doğrultusunda, ülkemiz için ekonomik, ticari ve stratejik açıdan değer arz eden birtakım ülkelerin merkez bankalarıyla swap muahedeleri yapıldı ve hudutlu meblağda da olsa kullanımların olduğu gözlenmektedir.

Sözkonusu swap muahedeleri Merkez Bankası rezervleri üzerinde de dolaylı olarak artırıcı tarafta bir tesir yapmaktadır. Lakin, önümüzdeki süreçte; Merkez Bankası olarak rezerv artırma stratejimiz içinde öbür ülke merkez bankaları ile swap mutabakatları yapılması yer almamaktadır. Bunun yerine, para kur stratejimiz içinde de açıkladığımız üzere, uygulamakta olduğumuz sıkı para siyasetine kararlılıkla devam etmek suretiyle güçlü bir dezenflasyonist sürecin oluşması ve kalıcı hale gelmesi sonucunda Sermaye girişlerinin istikrarlı ve güçlü bir hale gelmesi, yerleşiklerin dolarizasyon eğiliminin bilakis dönmesi ile birlikte döviz alım ihaleleri yaparak rezervlerimizi artıracağız.

Soru: Piyasalar yabancı girişlerini, 5 milyar doları pay ve DİBS olmak üzere büyük kısmı swap kanalından toplam 17-20 milyar dolar civarında hesaplıyorlar. Bilgileri piyasa yanlışsız mu hesaplıyor? Bu yabancı girişlerini nasıl değerlendiriyorsunuz? Kâfi mi, istediğiniz süratte ilerliyor mu? Vade dağılımından şad musunuz?

Ağbal: Kasım ayı başından itibaren atılan siyaset adımlarının ve bağlantısının piyasalarda olumlu karşılandığını memnuniyetle görüyoruz. Global risk iştahındaki olumlu hava ile birlikte yabancı yatırımcıların TL cinsi varlıklara yönelik ilgisinin değerli ölçüde artış gösterdi.

Hakikaten, son periyotta yatırımcı kuruluş raporlarında TL cinsi varlıklara yönelik olumlu görünümün arttığını görüyoruz.

Bu gelişmeler sonrası yabancı yatırımcıların DİBS, pay senedi ve swap üzere eserlerde konumlarını artırmalarının genel olarak olumlu olduğunu düşünüyoruz.

TL durumlardaki artışın kıymetli bir kısmı swap süreçleri üzerinden gerçekleşmekle birlikte düzenlemelerin de tesiriyle geçtiğimiz yıllara nazaran vadelerin kıymetli ölçüde uzadı.

Önümüzdeki devirde de makroekonomik göstergelerdeki dengelenme eğilimi ve makrofinansal risklerin azaltılması sonucunda TL cinsi varlıklara yönelik sermaye akımlarının devam etmesini bekliyoruz. Bilhassa portföy yatırımlarının önümüzdeki devirde olumlu gelişmelerle bir arada artacağını varsayım ediyoruz.

Soru: Misyona geldiğinizden bu yana çok sayıda olağanlaşma adımı atıldı lakin yurtdışı swap limitlerinde BDDK’nın atılımı gecikmedi mi, olağanlaşma yarım kalmadı mı?

Ağbal: Belirtiğiniz üzere, Kasım ayında BDDK yurt dışı yerleşiklerle yapılan türev limitlerini artırdı. Bu düzenleme yurt dışında yerleşik yatırımcıların TL cinsi varlıklara yatırım yapabilme ve TL cinsi yatırımları için kur riskinden korunma gayeli süreçler yapabilme kapasitelerini artırdı. Bu düzenlemenin bankacılık dalı açısından da YP ve TL likidite idaresi ile kur riski idaresi çerçevesinde de olumlu tesirleri oldu. Merkez Bankası olarak temel yaklaşımımız fiyatların hür piyasa şartlarına nazaran oluşmasıdır. Bu çerçevede bu taraftaki adımların kademeli olarak devam etmesini öngörüyoruz.

Soru: Rezervler ne vakit, hangi kur hangi düzeydeyken ve nasıl artırılmaya başlanacak? Örneğin, bu döviz alımlarıyla mı olacak -ki 2011’de bunlar durmuştu- yahut BOTAŞ’ın da dahil olduğu ihracat reeskont planları mı? Piyasanın hesaplaması bu yıl rastgele bir döviz alımı yapmamız halinde 20 milyar reeskont ve BOTAŞ satışlarından da 5 milyar azaltabileceği istikametinde. Bunu kâfi görüyor musunuz?

Ağbal: Para siyasetinin aktifliği ve finansal istikrar açısından dalgalı kur rejimi ile uyumlu, şeffaf metotlarla ve rastgele bir kur düzeyi hedeflemeksizin döviz rezervlerinin güçlendirilmesini amaçlıyoruz.

Bu kapsamda, yabancı para reeskont kredi dönüşleri döviz rezerv birikiminde değerli bir araç olmaya devam edecek. 2021 yılında bu kanaldan rezerve katkının 21 milyar ABD doları seviyesinde olacağını öngörüyoruz.

Öte yandan, piyasadaki döviz arzının döviz talebine nazaran güçlü ve istikrarlı formda yükseldiği periyotlarda, kuralları evvelce açıklanmış bir plan dâhilinde, dalgalı kur rejimi ile uyumlu olmak kaydıyla, şeffaf metotlarla döviz alım ihaleleri düzenleyebileceğiz.

Bu doğrultuda, cari süreçler istikrarı ve finans hesabındaki gelişmeler ile zıt dolarizasyon sürecini yakından takip ediyoruz. Sermaye girişlerinin istikrarlı ve güçlü bir hale gelmesi, yerleşiklerin dolarizasyon eğiliminin bilakis dönmesi, döviz alım ihalelerine başlamak için kıymetli bir gösterge olacaktır.

Son devirde yurt içi yerleşiklerin TL cinsi varlıklara yönelme eğilimi gözlemliyoruz. Bu durum zıt dolarizasyon sürecinde kıymetli bir sinyal. Lakin, bu yönelimin sürekliliğe dönüşmesi ve güçlü olması karar vermek bakımından kıymetli bir gösterge.

Son periyotta sisteme tabana yayılan efektif girişi de gözlemliyoruz. Bu durum yurtiçi yerleşiklerin döviz varlıklarını bankacılık sistemine taşıma isteğini ortaya koyuyor. Bu kaynaktan sisteme girişte döviz tevdiat hesaplarındaki gelişimi etkiliyor.

Tüm bu gelişmeler zıt dolarizasyon süreci için gerekli olan şartların yurtiçi yerleşikler nezdinde oluşmaya başladığına işaret ediyor. Lakin, para ve kur siyaseti evrakımızda söz ettiğimiz üzere; karşıt dolarizasyon eğilimi, cari süreçler istikrarı ve finansman gereksinimi ile sermaye akımlarını yakından takip ediyoruz.

Hala pandeminin global iktisadi faaliyet üzerindeki olumsuz tesirleri devam ettiği görülmektedir. Bu durum başta turizm olmak üzere hizmet bölümlerinde belirsizlik oluşturmaya devam ediyor. Ayrıyeten, global risk iştahındaki gelişmeleri de yakından takip ediyoruz. Bu açıdan kaideler oluşması durumunda döviz alım ihalelerine dair yol haritamızı da paylaşacağız.

Fakat, döviz alım ihaleleri konusunda mutlaka telaşlı bir yaklaşım içinde olmayacağımızı ve dalgalı kur rejimi prensipleri içerisinde hareket edeceğimizi söylemek isterim.

Rastgele bir kur düzeyi maksadı güderek döviz alım ihalelerine başlamak üzere bir yaklaşımımız sözkonusu değildir. Ayrıyeten, Para ve Kur Siyaseti Metninde de belirttiğimiz üzere BOTAŞ’ın Merkez Bankasından olan döviz talepleri piyasa şartlarına nazaran bedellendiriliyor. Gerekli şartlar olması durumunda bu taleplerin piyasadan sağlamasına devam edilecek.

Bu hususu 2021 yılı Para Kur Dokümanımızda da açıkça tabir ettik. BOTAŞ’ın piyasa şartları oluştuğu durumlarda piyasadan gereksinimini karşılamasını Merkez Bankası olarak döviz rezervi biriktirme aracı olarak görmediğimizi bilhassa belirtmek istiyorum.

Soru: Rezervlerin ne kadar yükselmesi gerekiyor? Yoksa rezerv birikimi yapmaktan çok mu uzak bir durumdasınız?

Ağbal: Uygun şartlar altında rezervlerimizin artırılması bir öncelik olmaya devam ediyor. 2021 yılı Para ve Kur Siyaseti metninde söz edildiği üzere; 2021 yılında para siyasetinin aktifliği ve finansal istikrar açısından döviz rezervlerinin güçlendirilmesi amaçlanacak ve buna yönelik araçlar şeffaf bir biçimde, belli bir plan dahilinde, uygun şartlarda kullanılacak.

2021 yılında yabancı para reeskont kredi dönüşleri döviz rezervlerine katkı vermeye devam edecek. Bu yıl, reeskont kredi geri dönüşlerinin rezervi artırıcı tesirinin 21 milyar ABD doları seviyesinde olacağını öngörüyoruz. Ayrıyeten, piyasadaki döviz arzının döviz talebine nazaran güçlü ve istikrarlı biçimde yükseldiği devirlerde, Bankamızın kuralları evvelden açıklanmış bir plan dahilinde, dalgalı kur rejimi ile uyumlu olmak kaydıyla, şeffaf sistemlerle döviz alım ihaleleri düzenleyebilecektir.

Soru: Londra swap piyasasında TL’ye ilgi arttığında özelikle kısa vadede sert ve olağan olarak kabul görmeyen negatif faizler görülebiliyor. Bu hususta bir adım atılması planlanıyor mu?

Ağbal: Offshore swap piyasasında arz ve talep istikrarına bağlı olarak vakit zaman oynaklıklar gözlenebilir. TCMB açısından transfer düzeneğinin aktifliği için yurt içi ve yurt dışı para piyasası faiz oranlarının siyaset faiz oranına yakın düzeylerde gerçekleşmesi ve oynaklıkların düşük olması değerlidir.

Son periyotta bilhassa yurt dışı faiz oranlarında kıymetli ölçüde bir stabilizasyon sağlandığı görülse de hala yurt içi para piyasası oranlarına kıyasla bir ölçü daha düşük seyrediyor. Türev düzenlemelerine dair gelişmeler bu durumda tesirli olabiliyor. Mali transfer düzeneğinin aktifliği açısından bu durum yakından takip ediliyor.

Soru: İşsizlik yüksek seviyede/gıda fiyatları çok pahalı/ KOBİlerin krediye ulaşımı artık daha güç… Bu siyaset faizini bu kadar yüksek tutarken dengelemeniz gereken riskleri nasıl etkiliyor?

Ağbal: Öncelikle şunu söz etmek isterim, salgının kısıtlayıcı tesirlerine karşın iktisat dördüncü çeyrekte güçlü bir performans gösterdi, üretim, yatırım, tüketim, ihracat ve ihtalat göstergeleri güçlü bir ekonomik aktiviteye işaret ediyor.

İçinde bulunduğumuz devirde de ivme kaybı yaşasa da ekonomik aktivite genele yaygın gücünü koruyor.

Bu gelişmeler sanayi istihdamında çok güçlü bir toparlanmayı getirdi. Enflasyon üzerinde sıkılaşan finansal şartlara karşın güçlü talep şartları değerini koruyor.

KOBİ’ler dahil işletmeler pandemi periyodunda oluşturulan güçlü genişletici kredi ve likidite şartlarının sağladığı imkanlardan yararlanmaya devam ediyor.

İçinde bulunduğumuz süreçte sıkı para siyaseti ve transfer düzeneği üzerinden oluşan finansal şartlardaki sıkılaşma iktisat üzerinde talep kanalı üzerinden daha ölçülü bir ekonomik aktivite seviyesine yönelimi sağlayacaktır.

Bu yönelim, bir taraftan dezenflasyonist etkiyi daha bariz hale getirerek enflasyonu aşağı çekerken; öteki yandan finansal risklerin azalmaya başlaması ve iktisatta oluşacak istikrar beklentisi uzun üretim ve yatırım göstergelerinde olumlu bir yönelimi güçlendirecektir.

O açıdan, para siyasetine olan inancın artması ve beklentilerin kısa vadeden uzun vadeye dönmesi ile birlikte içinde bulunduğumuz süreç iktisatta üretim ve yatırımların arttığı ve istihdamın genele yaygın olarak güzelleştiği bir görünüm arz edecektir.

Şayet bu süreci daima birlikte kararlı ve sabırlı bir biçimde yürütürsek iktisada olan inanç artıracağından yatırımlar ve üretim artacak böylelikle işsizlik azalacaktır. Enflasyon sepeti içinde değerli bir hisseye sahip olan besin fiyatları hem volatil olması hem de yüksek seyreden fiyatlama düzeyi nedeniyle enflasyon üzerinde en değerli risk olma özelliğini koruyor.

2021 yılında da enflasyon görünümü üzerinde değerli bir risk. Bu bahiste alınması gerekli yapısal adımlar konusunda ilgili bakanlıklar çalışmalarını devam ettiriyor.

Besin ve Ziraî Eser Piyasaları İzleme ve Kıymetlendirme Komitesi kapsamında fiyatların takibi, kurumlar ortası işbirliği ve tahlil yollarının geliştirilmesi için ağır bir efor gösteriyoruz. Hatta bu kapsamda Bankamızda Besin ve Ziraî Eser Piyasaları Tahlil Müdürlüğü ismiyle bir ünite oluşturduk. Bu ünite fiyat istikrarı açısından kritik kıymetteki besin ve tarım eserleri fiyatlarına dair dataları ayrıntılı ve vakitli olarak inceleyerek erken ikaz işlevi görecek.

Soru: Hükümete bu mevzuda ne tavsiye veriyorsunuz? Büyümeyi sürdürülebilir kılmak için nelerin dâhil olması gerekiyor ıslahatlara?

Ağbal: Bildiğiniz üzere, 11. Kalkınma planında verimlilik ve rekabeti merkeze alan bir büyüme ve kalkınma stratejisi benimsendi. Bu çerçevede, öncelikli bölümlerde yapısal dönüşüm içeren kapsamlı bir yol haritası ve aksiyon bütünlüğü oluşturuldu. Bu çerçevede atılan adımların hızlandırılması ve güçlendirilmesi çok değerli.

Başka taraftan hükümetimiz tarafından açıklanacak olan ekonomik ve hukuk alanındaki ıslahatlarda çok kıymetli. Fiyat istikrarı sürdürülebilir büyümenin en kıymetli ön şartlarından birisi. Merkez Bankası olarak, üzerimize düşen bu sorumluluğun gereğini yerine getirebilirsek sürdürülebilir büyüme, istihdam, toplumsal refah ve adaletli gelir dağılımına en büyük katkıyı yapmış oluruz.

Soru: Sizce NPL’ler şu anda ne kadar acil bir sorun? Bu transfer sistemini nasıl etkiliyor? NPL’lerde 31 Haziran’a kadar uzatılan erteleme tekrar uzatılabilir mi?

Ağbal: 2019 sonunda %5.4 olan TGA oranı, büyük ölçüde kredi genişlemesi ve TGA sınıflama müddetlerinin uzatılması sonucu mevcut durumda %4.1’e geriledi.

Yakın izlemedeki kredilerin toplam kredilere oranı da 2019 yılsonundaki %11.1 düzeyinden 2020 yılsonu prestijiyle %10.3’e geldi. Salgının bankaların faal kalitesindeki olumsuz tesirlerinin izafi olarak sonlu kalabilir.

BDDK’nın 2020 yılsonuna kadar geçerli olan ve kredi sınıflandırmasını esnekleştiren düzenlemeleri 2021 Haziran ayına kadar uzatması, gerçek kesime ve bankalara esneklik kazandırdı.

2020 yılında taksit ötelemeleri ertelenen kredilerde Kasım ayından itibaren geri ödemelerin yüksek bir ödeme performansı ile başladığını görmekteyiz.

BDDK’nın kredi gecikme mühletleri ile ilgili esneklikleri kapsamında gecikme müddeti 90 günün üzerinde olan kredilerin TGA oranı üzerindeki tesirinin sonlu kalacağını öngörüyoruz. Hasebiyle, getirilen esnekliklerin kaldırılması halinde bile etkin kalitesindeki bozulmanın hudutlu ve yönetilebilir seviyelerde kalabileceğini öngörüyoruz.

Ayrıyeten, bankalarımızın 2020 yılında kredi risklerine yönelik temkinli karşılık ayırma stratejisine devam ettiği ve yüksek seviyede karşılık ayırdığını da belirtmeliyiz.

Başka taraftan, pandemi şartlarında getirilen düzenleme esnekliklerinin kademeli olarak kaldırılması yeni kurallara ahengi kolaylaştıracaktır.

Soru: 235 milyar dolar rekor düzeydeki dolarizasyonda nasıl bir çözülme beklentiniz var? Sizce bu bahiste bir ilerleme kaydediliyor mu? Şu anda yoksa şimdi yapılması gerekenler var mı? TL’deki düşüşü dolarizasyonun çözülmesi olarak mı yorumluyorsunuz? Bilhassa bireysellerde dolarizasyondaki durum ne halde?

Ağbal: Mali duruşun sıkılaşması ve transfer düzeneğinin daha aktif çalışmaya başlaması ile birlikte, nakdî büyüklüklerin ve kredilerdeki artış suratının besbelli formda yavaşladığını söyleyebiliriz.

2021 yılında da para arzı ve kredi genişlemesinin dezenflasyon sürecini, iktisadın iç ve dış istikrarını ve zıt dolarizasyonu destekleyecek seviyelerde kalmasını öngörüyoruz.

TCMB’nin fiyat istikrarı odaklı sıkı para siyaseti duruşu, enflasyona ait bekleyişleri çıpalayarak Türk lirasına olan inancı artıracaktır. Enflasyondaki düşüş kurda istikrarın temin edilmesine katkı sağlayarak tasarruf sahiplerinin TL’ye yönelmesini teşvik edecektir. Hakikaten, Ocak ayının ikinci yarısından itibaren altın dâhil yabancı para mevduattaki artışın kayda kıymet ölçüde yavaşladığını görüyoruz.

SON DAKİKA
İLGİLİ HABERLER