Asgari ücrette sınırlı muafiyet tedirgin etti

Hüseyin GÖKÇE Minimum fiyatın vergi dışı bırakılmasını öngören torba kanun teklifinde patronları şok eden bir ayrıntı ortaya çıktı. Birinci …

20 Aralık 2021 114 views 0
reklam

Hüseyin GÖKÇE

Minimum fiyatın vergi dışı bırakılmasını öngören torba kanun teklifinde patronları şok eden bir ayrıntı ortaya çıktı. Birinci kere dunya.com’un kamuoyuna duyurduğu ayrıntıya nazaran, Çalışma Bakanlığı’nın açıklamasının tersine, teklifte taban fiyatın üzerinde elde edenlerin maaşlarından taban fiyat kadarlık kısmından vergi alınmayacağına ait karar yer almadı. Birçok patron, minimum fiyattaki yüzde 50 artışa rağmen, öbür çalışanlar için vergi avantajı getirileceği için artış oranına takviye vermişti.

Bahsin dunya.com’da yayınlanması üzerine açıklama yapan çok sayıda iş insanı, düzenlemenin bu haliyle kayıt dışını artıracağı, çalışanların değerli bir kısmının kontratının, girdi/çıktı yapılarak taban fiyata dönüştürüleceği ikazında bulundular. Akademisyenler ise taban fiyatın üzerinde alınanlara verilecek AGİ dayanağına karşılık minimum ücretlilerin bundan yararlanamamasının, Anayasaya karşıtlık teşkil ettiğini kaydettiler.

Ayrıyeten teklifin ikinci unsuruna nazaran taban fiyat takviyesinden yararlanan bir çalışana; mesai, yol, yemek üzere fiyat sayılan ödemeler kapsamında en fazla 751 liralık fiyat ödenebilecek. Bunun üzerinde ödeme yapılması halinde ise vergi dayanağından yararlanılamayacak.

Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanlığı, minimum fiyat birinci açıklandığında, taban fiyatın üzerinde gelir elde edenler için ödenen fiyatın, brüt minimum fiyat kadar kısmının (yani 5004 liralık kısmının) da gelir vergisinden muaf olduğu bildirilmişti.

Fakat TBMM’ye sunulan torba kanun teklifinde ise yalnızca taban fiyatın vergi dışı bırakılmasına ait kararlar yer aldı.

Bu durum, yani vergi muafiyetinin yalnızca minimum fiyatla hudutlu tutulması, minimum fiyatın açıklandığı birinci gün uygulamaya dayanak veren çok sayıda patronu ve patron temsilcisini şok etti.

Çalışma ve Toplumsal Güvenlik Bakanı Vedat Alım, 16 Ocak’ta yaptığı açıklamada, taban fiyatın, çalışma hayatının üçlü sacayağı olan personel, patron ve devletin ortak mutabakatıyla belirlendiğini belirterek, “Net minimum fiyatta bir evvelki yıla nazaran % 50’nin üzerinde artış yapıldı. Tarihi bir mutabakat ile toplumsal devlet olmanın gereği olarak yapısal bir dönüşüm sağlandı” demişti. Bakan Alım “Tüm personellerin fiyat gelirlerinin, minimum fiyata kadar olan kısmından gelir ve damga vergileri kaldırıldı” tabirlerin kullanmıştı.

Suiistimal edenlere vergi cezası gelecek

Öte yandan, minimum fiyatın üzerindeki gelirlerin minimum fiyat kadar kısmının vergi dışı bırakılmasının, çok sayıda patronun, çalışanları taban fiyat üzerinden göstermesinin önüne geçmek gayesiyle getirildiği bildirilmişti.

Lakin bu karar teklifte yer almadığı üzere, bu istisnadan yararlanmak için taban fiyat ödenmediği halde minimum fiyat almış üzere gösterilen çalışanların tespit edilmesi halinde, bunlar için vergi ziyaı cezası kesileceği kararı de kanun teklifinde yer alıyor.

Teklifin taban fiyatı vergi dışı bırakan 2’nci unsuruna parantez içinde eklenen söz şöyle:

“Şu kadar ki taban fiyatla çalışmadığı yahut taban fiyat üzerinde fiyat aldığı halde anılan istisnadan yararlanıldığının tespiti halinde, istisna nedeniyle ödenmeyen vergiler, vergi ziyaı cezası kesilmek suretiyle gecikme faiziyle birlikte patrondan tahsil olunur”

Vergi dışı bırakan husus 751 liradan fazla mesai verilmesini de engelliyor Taban fiyatı vergi dışı bırakan husus tıpkı vakitte, bu şahıslara verilecek fiyat sayılan ödemeleri de brüt taban fiyata kadar sınırlıyor. Öteki bir tabir ile 4253 lira minimum fiyat alan bir çalışana 5 bin 4 liralık brüt taban fiyat kadar yapılan ödemeler için vergi muafiyeti olacak. Bu çalışana 751 liradan fazla; mesai, yol, yemek üzere ödeme yapılması halinde, bunun için vergi indiriminden yararlanılamayacak, patrona ayrıyeten vergi ziyaı cezası kesilecek.

TİSK ve TOBB’un itirazı sürüyor

Minimum Fiyat Tespit Komisyonu’nda varılan mutabakata karşın, vergi dayanağının hudutlu tutulması üzerinde, TİSK ve TOBB’un harekete geçtiği öğrenildi. Edinilen bilgilere nazaran kurumlar, AK Parti yöneticileri ile TBMM Plan ve Bütçe Komitesi idaresiyle, Cumhurbaşkanlığı nezdinde teşebbüslerde bulunmaya devam ediyorlar.

Uzmanlardan Anayasaya karşıtlık ve kayıt dışı uyarısı

● “ANAYASAYA TERSLİK SORUNU ÇIKABİLİR”

Dr. Burcu Aydın Özüdoğru Bilkent Üniversitesi İktisat Kısmı Yarı Vakitli Öğretim Üyesi Dr. Burcu Aydın Özüdoğru, daha evvel duyurulanın bilakis düzenlemede tüm çalışanlar için taban fiyata kadar tanınmış bir vergi istisnası bulunmadığını lisana getirdi. Taban Geçim İndiriminin taban fiyat üzeri gelir kümeleri için devam ettiğini kaydeden Özüdoğru, “Bu da devletin gelir adaletini korumak emelleriyle çelişen bir düzenleme olacak. Şöyle ki, minimum fiyat üzerinde gelir elde edenlere devlet uygar durumu ve çocuk sayısına kadar AGİ ile gelir dayanağı sunarken, taban ücretliler bakmak zorunda oldukları kişi sayısından bağımsız olarak birebir fiyatta ücret alacaklar” dedi.Teklifin bu formda kanunlaşması halinde ise izleyen günlerde Anayasaya terslik sorunu ile karşılaşılmasının mümkün olacağını lisana getiren Özüdoğru, “Özel dal tarafından ısrarlı bir formda talep edilen SGK tavan prim uygulamasında ise şu etapta bir değişikliğe gidilmemiş. Gelir vergisi istisnasının yalnızca minimum fiyata kadar tanınması ile tavan prim yükü konusunda bir düzenleme yapılmaması, ülkemizde hayli yaygın olan düşük beyan problemini önümüzdeki periyotta daha da tetikleyebilir” sözlerini kullandı.

● “GELİR VERGİSİ KANUNU DEĞİŞTİRİLEREK DE ÇÖZÜLEBİLİR”

Gelir Yönetimi E. Strateji Geliştirme Daire Lideri Nazmi Karyağdı, teklifin bu haliyle kayıt dışılığa yol açacağını söyledi. Vergi indiriminin tüm çalışanlar için uygulanması gerektiğini tabir eden Karyağdı, ya da gelir vergisi tarifesinin birinci basamağında verginin sıfırlanabileceğini aktardı. Minimum fiyattaki yüzde 50.4’lük artışın buna yakın fiyat alan öbür çalışanlarda da önemli fiyat artışı beklentisi yarattığını lisana getiren Nazmi Karyağdı, devletin bütçe dışı gelir ve masraflarını yine disipline ederek bu artış kaynaklı kayıplarını giderebileceğini belirtti.

● “MÜJDE İLE TEKLİF BİRBİRİNE UYMADI”

Şimdiki Küme İdare Konseyi Lideri Yılmaz Sezer, minimum fiyattaki artışın olumlu karşılanmakla birlikte, verilen müjde ile kanun teklifinin birbirine uymadığını söyledi. TBMM’ye sunulan teklif ile gelir vergisi istisnasının minimum fiyatla hudutlu tutulduğunu tabir eden Sezer, “Teklifin ikinci hususunun parantez içi kararında ise taban fiyatlı olarak çalışmadığı yahut minimum fiyat üzerinden fiyat aldığı halde istisnadan yararlanıldığının tespiti halinde istisna nedeni ile ödenmeyen vergiler , vergi ziyası cezası kesilmek suretiyle gecikme faizi ile birlikte patrondan tahsil olunur kararı yer almaktadır. Yani aslında çok kolay bir uygulama farklı kıymetlendirilerek karmaşık hale getirilmiş ve mevzu taban fiyatlı değil savı ile ileride yapılacak incelemelerle istisna fiilen ortadan kaldırılabilir” diye konuştu. Bu türlü bir durumda yalnızca gelir vergisi tarafında değil SGK priminin de eksik ödendiğinin gündeme geleceğini söyleyen Yılmaz Sezer, “Dolayısıyla beş puanlık nizamlı SGK prim ödeme teşviki ortadan kalkacağı üzere cezalı tarhiyatlar gündeme gelebilecektir. Kelam konusu incelemenin başlaması ve sonuçlandırılması büsbütün teze dayalı olarak gerçekleştirilebilecektir. Bu durum maliye ve maliye müfettişlerinin ve SGK müfettişlerine yeni bir iş yükü olarak yansıyacaktır” yorumunda bulundu. Yılmaz Sezer, teklif TBMM’de görüşülürken, daha evvel kamuoyuna açıklandığı formuyla düzenleme yapılarak çalışma hayatında yaratılan mevti tesirin artarak devam etmesi gerektiğini vurguladı.

● “ÇALIŞANLARIN YÜZDE 83’Ü MİNİMUM FİYAT İLE ÇALIŞIYOR OLACAK, İŞ BARIŞI BOZULACAK”

Mehmet Akif Hamzaçebi ( CHP İstanbul Milletvekili) Eşitleme ile birlikte aşağı üst çalışanların yüzde 83’ü artık taban fiyatla çalışıyor olacak, bu iş barışını bozacak bir düzenleme. Minimum fiyatın üzerinde fiyat ödemesi yapan patronları adeta taban fiyata indirmeye sevk edecek bir düzenleme. Bu düzenlemeler sonrası 5004 TL brüt fiyat alan bir çalışan ile 5440 ile brüt fiyat alan bir çalışanın net fiyatı eşit hale geliyor. Bu durumda şirketlerin fiyat siyasetini değiştirerek, brüt fiyatı 5440 TL’nin altında fiyatı taban fiyat fiyatına düşürmesi beklenebilir. Bu iki fiyatın neti eşit ancak patrona maliyeti birebir değil. Bu, patronu fiyatları taban fiyat düzeyine indirmeye zorlayacaktır. Düzenleme ile Çin’in geri kalmış eyaletlerindeki minimum fiyat düzeyini yakalamış olduk. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Çin modelinin birinci adımı bu olmuş oldu.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT
YAŞAM