Bu kez de ‘hızlı marketçiler’ şikayet konusu

Perakende piyasası son periyotta hayli hareketli. Bir yandan Rekabet Kurumu’nun birtakım zincir marketlere kestiği cezanın tartışmaları sürerken …

23 Kasım 2021 22 views 0
reklam

Perakende piyasası son periyotta hayli hareketli. Bir yandan Rekabet Kurumu’nun birtakım zincir marketlere kestiği cezanın tartışmaları sürerken, öteki yandan artan hammadde maliyetleri nedeniyle dünyadakiyle paralel bir halde artan besin ve besin dışı eserlerdeki fiyatlar, vatandaşın cebini yakmaya devam ediyor. Market yöneticileri, yüksek fiyatların hammadde kaynaklı olduğunu söylerken, yeni devirde ‘kar marjlarında’ zahmetli bir süreç yaşanacağının altını çiziyor. Bu türlü karmaşık bir ortamda, klâsik perakendenin karşısında, pandemiyle birlikte güçlenen yeni bir rakip daha çıktı: Online market servisi firmaları ya da pazardaki öbür ismiyle ‘anında teslimatçılar’. Sokağa çıkmanın kısıtlandığı günlerde ‘acil servis’ üzere tüketiciye koşan bu firmalar, bugünlerde bilhassa mahallî perakendecilerin amacı haline gelmiş durumda. Sebebi ise, lokal perakendecilere nazaran, pazarda haksız rekabet yaratmaları. Mevzuyla ilgili geçen günlerde bir haber yapmış, ‘E-ticaret firmaları, marketlerin sürücü, depo sorumlusu, hatta manav ve kasaplarını bile transfer ediyor’ demiştik. Perakendecinin bu alandaki badiresi, istihdam probleminin da ötesine geçmiş. Gelin, pazarda neler oluyor bakalım…

Düzgün: Haksız rekabet yapılıyor!

Anında teslimatçıların, piyasada kuralsız bir formda hareket ettiğinden ve sistemde aksaklıklar olduğundan şikayet eden mahallî perakendecilerin çatı kuruluşu pozisyonundaki Türkiye Perakendeciler Federasyonu (TPF), mevzuyu Rekabet Kurumu’na taşımak için harekete geçti. Eleman mevzusuyla ilgili görüşünü almak için aradığım TPF Lideri Ömer Düzgün, mevzuya, “Sadece eleman sorunu değil. E-ticaret başlı başına güya perakendeden ayrılmış bir kesim haline geliyor. Bu hakikat değil” diyerek girdi. Bir an evvel perakende yasası üzere e-ticaret yasasının da çıkarılması gerektiğini vurgulayan Düzgün, bunun nedenini şöyle açıkladı: “Şu an bunlar kuralsız bir formda hareket ediyorlar. Bazen marketteki fiyatla, bu firmaların fiyatları birbirine uymuyor. Deposu olmayanlar, satışı marketler üzerinden yapıyor. Hem bizim üzerimizden süreç yapıyorlar hem bizim işçiye taarruz yapıyorlar, ayrıyeten bizlerden istedikleri iskontoları bir duysanız, bizleri bunlara mecbur hale getiriyorlar. O nedenle bunun da bir kuralı olmalıdır diye düşünüyorum. Örneğin biz akşam kapatıyoruz, onlar kapatmıyorlar. Burada çok mantıklı bir rekabet sistemi ilerlemiyor. Bunun muhakkak sistematik bir hale gelmesi lazım diye düşünüyorum. Bu manada da çalışmalarımız var. Tekliflerimiz olacak.” Düzgün, çalışmaları sonucunda Rekabet Kurumu’na gideceklerini açıklayarak, aralık ayı sonuna kadar bunu gerçekleştirmeyi gayelerini söyledi.

‘Memnun olmasak da süratli teslimatçılarla çalışıyoruz”

Mahallî perakendecilerin şikayet ettiği, zincir marketlerin kendi bünyelerinde yaptıkları online market servisi değil. Market alanındaki kimi süratli teslimatçılardan şikayet eden zincirler, buradaki kuralların sistemli bir hale getirilmesini istiyor. Mevzuyla ilgili görüşlerini aldığım bir mahallî market sahibi, bu alanda yaşadığı ezaları şöyle sıraladı: “Biz de bu süratli teslimatçılarla çalışıyoruz. Mutlu muyuz? Hayır değiliz ancak müşteriye ulaşmak ve müşteri kaybetmemek için, bu firmalarla çalışıyoruz. Lakin ortada yapısal bir ıstırap var. Örneğin, ben bu hafta x eserime kampanya ile yüzde 30 indirim yapıyorum, süratli teslimatçı bana sormadan kendisi de bir kampanya yapıyor, o da yüzde 30 indirim yapıyor. Benim eserin fiyatı düzgünce düşmüş oluyor. Örneğin bebek bezi fiyatı bu biçimde 20 TL’ye iniyor. Süratli teslimatçıdan bu eseri alan müşteri, sonraki hafta geliyor, bir bakıyor ki, eserin fiyatı 65 TL. Bu sefer de bizler güya o eseri çok yüksek fiyattan satıyoruz üzere algılanmaya başlıyor. Tüketiciyi yanıltıyorlar bu biçimde.” Bir başka sorun da yanılgılı eserin cezası. Tekrar tıpkı market sahibi mevzuyu şöyle anlatıyor: “Diyelim ki, müşteri süratli teslimat firması üzerinden yumurta aldı. Yumurta müşteriye gittiğinde kırık çıktı. Çabucak fatura bize kesiliyor. Yolda teslimatçı tarafından yapılabilecek yanlışlar, dikkate alınmıyor. Rastgele bir eser şikayetinde müşteri bize ulaşamıyor. Bu aracı firmaya ulaşıyor. Biz müşteriye kendimizi anlatamıyoruz maalesef.” Bir öteki market yöneticisi de, bu siteler üzerindeki fiyatlarda bir algı oyununun hakim olduğunu, eserlere düşük gramajlarla, güya zincir marketlerden daha ucuzmuş havası verildiğini öne sürdü.

TİCARET BAKANLIĞI’NIN DA GÜNDEMİNDE E-TİCARET VAR

Online markette süratli teslimat, yalnızca Türkiye değil, yurt dışında da en büyük rekabetin yaşandığı alanlardan biri. Sayılar konusunda ise, market alışverişlerinin 7 milyar TL’sinin online tarafta yaşandığı belirtiliyor. Bir zincir marketin cirosunun ortalama yüzde 10’unu oluşturan online satışların, giderek artması bekleniyor. Geçtiğimiz günlerde, e-ticaret siteleriyle ilgili çok sayıda şikayet aldıklarını açıklayan Ticaret Bakanı Mehmet Muş, e-ticaretin kurallı olmasının kıymetli olduğunu vurgulamıştı. Bu alanda yeni oyuncuların girmesine imkan tanıyacak bir ekosistemin oluşmasını istediklerini söyleyen Mehmet Muş, “Online satış alanını takip ediyoruz. Burası çok kıymetli, çok önemsediğimiz ve yakından izlediğimiz bir alan. Bu alanla alakalı bir çalışma içerisindeyiz. Zincir marketlerle ilgili pek çok tenkit bu online sitelerle alakalı da yapılıyor. Çok fazla eser satmalarından komite oranlarına kadar pek çok alanda tenkit var. Bakanlığa ulaşan şikayetler kelam konusu. Bunların hepsini değerlendirip bir düzenleme, çalışma yapmak istiyoruz. Şayet Meclis’ten yetkiye muhtaçlık duyarsak Meclis’ten talepte bulunacağız. Meclis de bize bu yetkiyi verirse düzenleme konusunda daha net adımlar atabiliriz” diye konuştu.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT