Hammadde saatlik oldu

Sanayi üretiminde; güç fiyatlarındaki yükselme, tedarik sorunu, konteyner kasveti, kurdaki dalgalanma nedeniyle yaşanan maliyet artışları …

09 Kasım 2021 27 views 0
reklam

Sanayi üretiminde; güç fiyatlarındaki yükselme, tedarik sorunu, konteyner kasveti, kurdaki dalgalanma nedeniyle yaşanan maliyet artışları, birçok dala olduğu üzere besin endüstrisine de yansımaya, oradan da marketleri etkilemeye başladı. Üretim maliyetlerindeki artışı, satış fiyatına yansıtan tedarik firmaları, bu sefer de market raflarına girmekte zorlanıyor. İşin sanayi tarafı için gelişmeleri DÜNYA’ya pahalandıran Türkiye Besin ve İçecek Sanayii Dernekleri Federasyonu (TGDF) Lideri Şemsi Kopuz, “Sanayici üretim yapacak, hammadde soruyor. Bu sene birinci sefer görüyorum. Evvelce fiyatlarımızı bir hafta hatta bir ay geçerli kılardık, şu anda günlük hatta saatlik fiyatlar veriliyor. ‘Şu saate kadar dönersen, şu fiyattan alırsın’ diyorlar. Endüstrici de diyor ki, ‘Ben bunu alacağım, bu maliyeti esere yansıtacağım, pekala bunu tüketici nasıl alacak? Bu durum neye gidiyor?” dedi. İşin market tarafında ise, bugünlerde en ağır mesai harcayanların satın alma grupları olduğu belirtiliyor. Raflar boş kalmasın diye eser tedarik eden, lakin yüksek fiyatlı eserlerden ötürü talep düşüşüyle karşılaşan yöneticiler, bunun için farklı satın alma metodlarını devreye alıyor. Lakin perakende konusuna girmeden evvel, işin sanayi, üretim boyutuna göz atmakta yarar var…

‘Fiyat garantisi alamıyoruz!’

TGDF Lideri Şemsi Kopuz, 2017’den beri yaptıkları açıklamalarla, besin zincirinde kırılma riskine karşı her vakit ihtarda bulunduklarını söyledi. Devletin besinde üretim odaklı çalışması gerektiğinin altını çizen Kopuz, “Bu hususları sıklıkla gündeme getirdik. Türkiye’ye besin ve tarımda Hollanda modelini önerdik. Pandemiyle birlikte kasvetler arttı. Endüstricinin bugün geldiği noktada, artık bizler, hammadde alımında problem yaşıyoruz. Saatlik fiyatlar veriliyor. Hammadde tedarikçilerinden fiyat garantisi alamıyoruz. Alarm çalıyor. Devletin üretimde durumunu alması lazım. Hangi esere ne kadar muhtaçlık var, stoklarda ne kadar mal tutulmalı, pandemi süreci üzere hususlara odaklanmak şart” dedi. ‘Kurlara yetişemiyoruz’ diye ekleyen Kopuz şunları söyledi: “Haydi diyelim ki, endüstrici hammaddeye erişti, bunu nasıl rafa sokacak? Bir öbür soru da, bu, hangi alım gücüyle olacak?”

‘Sektörde küçülme olabilir’

Görüşünü aldığım bir perakende danışmanı, market satın almacılarının yüksek fiyatlı eser alırken çekinceler yaşadığını ve alım ölçüsünü azaltmaya başladıklarını anlattı. Bu durum, büyük zincirler için şu an için çok realize olmasa da, daha çok lokal marketlerin gündemine oturmaya başlamış durumda. ‘Uygun fiyatlı ürün’ modelinden, yüksek fiyatlı tedarik nedeniyle uzaklaşmak istemeyen lokal zincirler, raflardaki eser çeşidini azaltma yoluna gidiyor. Şemsi Kopuz da, işte bu noktada devreye giriyor. Önümüzdeki devirde hammadde fiyatlarındaki yükselme nedeniyle üretici KOBİ boyutundaki firmaları problemli günlerin beklediğine işaret eden Kopuz, “Belki kapasitelerini düşürecekler. Öte yandan istihdamı azaltma konusu devreye girebilir. Şu anda hammadde kıtlığı yok lakin yarın bir gün üretim azalırsa, bu hammaddelerin gelme süreçlerinde düşünce olursa, gerçek düzgün planlama olmazsa, bizi külfetli günler bekler” dedi. İhracatçı firmaların bu durumdan çok etkilenmeyeceğini belirten Kopuz, “Gıda üretiminin maliyeti bu oranda artarken besin fiyatlarının sabit kalmasını beklemek yanlış olur. Bir ülkenin üretim planlamasını, üretim maliyetlerini organize edemezsen bu sorunlar her vakit kapıyı çalar” diye konuştu.

Rafta eser çeşidi azalıyor

Gelelim, işin perakende kısmına… Üretim maliyetindeki artışı fiyata yansıtan tedarikçilerin, rafa girme uğraşları da artıyor. Onur Market İdare Heyeti Üyesi Erdal Tüfekçi, tedarikçilerin kur risklerinden ötürü maliyet hesabı yapamadıklarını, bu nedenle de zincir marketlere uzun vadeli fiyat veremediklerini söyledi. Tüfekçi, “Kur dalgalanmalarından ötürü tedarik meseleleri ufak ufak kendini göstermeye başladı” diye konuştu. Tüfekçi şöyle devam etti: “Tedarikçinin girdi maliyetleri arttı, o kadar yüksek maliyet artışlarının fiyata yansımasını da, biz kabul etmiyoruz. Kabul etmeyince sorun oluşuyor. Lakin biz de şöyle yapıyoruz: Tedarikçi firma fiyat yükseltiyor, biz o fiyatlardan alamayacağımızı söylüyoruz. Almıyoruz da… Şu anda stoklarla götürüyoruz. Daha evvelki kontaklarımız, stok düzeylerimiz yeterli. Fakat şu an alım yaparken, örneğin eserin mavi renkli olanını değil, beyazını alıyoruz, makarnanın o cinsini değil, bu cinsini alıyoruz. Yani eser çeşidini azaltıyoruz.” Altunbilek Marketleri’nin sahibi Mustafa Altunbilek de, yüksek fiyatlardan ötürü önümüzdeki günlerde alım tonajlarını azaltabileceklerini söyledi. Örneğin sıvı yağ üzere birtakım eser kümelerinde yüksek maliyetli olduğu için, volümlü satın alma yapamadıklarını kaydeden Altunbilek, “Müşteri markadan vazgeçmiyor. Eser çeşidi değil fakat alım ölçüsü düşebilir” dedi.

‘Haftanın 6 günü etiket değiştiriliyor’

Besin fiyatlarındaki daima artış, market çalışanlarının da en değerli mesailerinden biri olmaya başladı. Raflarda üretim maliyetlerindeki artışla birlikte daima artan eser fiyatlarını düzenlemek, başka bir çalışma gerektiriyor. Marketler ortasındaki rekabetin artmasıyla birlikte sık sık devreye giren kampanyalar da buna eklenince, işi yalnızca raf ve etiket düzenleme olan çalışanların, durumdan şikayetçi olduğu belirtiliyor. Besin perakendesinde uzun yıllardan beri çalışan bir idare danışmanı, “Geçen gün, bir markete gittiğimde, etiket değişimi yapan çalışanların, “Haftanın 6 günü etiket değiştirmek en değerli işimiz oldu. Genel müdürlük kapalı olduğu için bir tek pazar günü yapmıyoruz’ dediklerine kulak konuğu oldum“ dedi. Bugünlerde birçok market satın almacısının güç periyottan geçtiğini belirten danışman, “Market idareleri, üreticiye bir şey diyemiyor. Zira üretim maliyeti artıyor. Fakat eserleri artık sonlu sayıda alıyorlar. Emel raflar boş kalmasın” diye konuştu.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT