Merkez Bankası ‘indirime devam’ dedi

Şebnem TURHAN Merkez Bankası Para Siyaseti Heyeti (PPK) kasım ayı toplantısında piyasa beklentilerine paralel faizi 100 baz puan indirdi ve …

18 Kasım 2021 16 views 0
reklam

Şebnem TURHAN

Merkez Bankası Para Siyaseti Heyeti (PPK) kasım ayı toplantısında piyasa beklentilerine paralel faizi 100 baz puan indirdi ve yüzde 15’e çekti. Tarihinde birinci defa PPK kararı saat 14’te değil 5 dakika gecikmeli olarak açıklandı. Analistler beklenti 100 baz puanlık indirim olsa da metinde tekrar ucu açık sözlere yer verildiği, faiz indirimlerinin sonuna gelindiğine yönelik ne sinyal ne de bildiri verilmediği ve net yönlendirme yapılmadığı için TL’de zayıflığın ve güç kaybının süreceği görüşünde.

5 dakika geciken karar

PPK kararı için piyasalar nefesini tutmuş beklerken hiç rastlanmayan bir şey de yaşandı ve saat 14’te açıklanması beklenen karar fakat saat 14.05’te yayımlandı. Analistler bu gecikmenin bile bir irtibat zafiyeti oluşturduğuna dikkat çekerken Merkez Bankası’nın bir müddettir bağlantı kazaları yaşadığına da işaret etti.

Karar metninde gelişmiş ülkelerin enflasyonda yükselişin ekim ayı PPK metninden farklı olarak beklenenden uzun sürebileceği değerlendirmesine yer verilirken tıpkı ekim metninde olduğu üzere gelişmiş ülke merkez bankaları destekleyici mali duruşlarını sürdürmekte, varlık alım programlarına devam ettiği yer aldı. Lakin Fed varlık alımlarının azaltılmasına ait tapering sürecinin başlayacağına ait iletileri bulunuyordu.

Metinde tekrar yurtiçinde iktisadi faaliyetin dış talebin tesiriyle güçlü seyrettiği belirtilirken “İhracattaki güçlü artış eğilimiyle yılın geri kalanında yıllıklandırılmış cari süreçler istikrarındaki güzelleşmenin sürmesi beklenmekte, bu eğilimin güçlenerek devam etmesi fiyat istikrarı maksadı için kıymet arz etmektedir” denildi ve yeniden cari açıktaki düzelmeye ait yönlendirme metinde yer aldı.

Ticari kredilerde olumlu tesir görüldü

Enflasyonda artışa ait ithalat fiyatları artışı, arz istikametli ögeler ve talep gelişmelerinin tesirli olduğu kaydedilen metinde para siyaseti duruşunda yapılan güncellemenin yani faiz indirimlerinin ticari krediler üzerinde olumlu tesirleri görülmeye başlandığı lisana getirildi. Ferdî kredilerle ilgili gelişmelerin takip edildiği yer alan metinde “Kurul, para siyasetinin etkileyebildiği talep ögeleri, çekirdek enflasyon gelişmeleri ve arz şoklarının yarattığı tesirlerin ayrıştırılmasına yönelik tahlilleri kıymetlendirerek siyaset faizinin 100 baz puan indirilerek yüzde 15 olarak belirlenmesine karar vermiştir. Heyet, arz istikametli ve para siyaseti tesir alanı dışındaki faktörlerin fiyat artışları üzerinde oluşturduğu süreksiz tesirlerin 2022 yılının birinci yarısı boyunca da tesirini sürdürmesini beklemektedir. Konsey, bu tesirlerin ima ettiği sonlu alanın kullanımını aralık ayında tamamlamayı değerlendirecektir” denildi.

Dolar/TL’de yılsonu 11.30-11.50 düzeyleri

En tartışılan bildiri da ekim metninden farklı olarak kasım metnine eklenen bu son iki cümle oldu. Enflasyondaki artışın süreksiz tesirlerinin 2022 yılı birinci yarısı boyunca sürebileceğini söyleyen Merkez Bankası, ekim metnine eklediği sonlu alanın ise aralıkta kullanımının tamamlamayı değerlendireceğini söyledi. Bu tabirler de piyasa tarafından net bir yönlendirme yapılmadığı yorumlarına yol açtı ve birden fazla analist aralık ayında da 100 baz puan indirimin geleceği vurgusunu yaptı. 2022’nin birinci aylarında ise faiz indirim sürecinin sona erip ermeyeceğine ait de ileti verilmediğini kaydeden analistler TL’deki paha kaybının durdurulmasının çok da mümkün görülmediğine dikkat çekti. Siyaset faizinin yılı yüzde 14 düzeyinde tamamlamasını bekleyen analistler dolar/TL’de yılsonu için de 11.30-11.50 lira düzeylerinin konuşulmaya başladığına da işaret etti.

Günü Asya piyasalarındaki 10.98 liralık rekor ile karşılayan dolar/TL karar öncesinde 10.50 liranın altına kadar gerilemişti. Karar sonrası evvel 10.70 lirayı aşan dolar/TL indirimlerin ucunun açık olduğunun piyasa tarafından kıymetlendirilmesi sonrasında ise yine yükseldi. Dolar 11,10 düzeyini aşarken, Euro/TL 12,60’ın üzerine çıktı.

EKONOMİSTLER KARARI NASIL YORUMLADI?

Piyasa fiyatlaması epey berbatlaştı

Dünya Gazetesi Müellifi Tuğrul Muhakkak: Piyasa beklentileri 100 baz puanda şekillenmişti hatta hafta başında şekillenmişti. Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın evvelki günkü konuşmasıyla bir arada 100 baz puanın üzerinde bile beklenti oluşmaya başlamıştı. Her ne kadar 100 baz puan satın alındı üzere gözükse de kurun geldiği düzeyler hala piyasa oyuncularının bir modül daha optimist kaldığını gösteriyor. Kurdaki artışın başka nedeni de açıklanan metinde aralık ayına ait hatta ileriye ait bir faiz indirimi mümkünlüğünün da devam ettiğini gösteriyor net biçimde. Bu tesirlerin ima ettiği hudutlu alanın kullanımın tamamlamayı değerlendirecektir demek en azından aralık ayında da indirim beklenecek. Piyasa fiyatlamasını kötüleştirmiş durumda.

Kaç aydır söylediğimiz üzere temelinde enflasyonla savaşı büsbütün bir kenara itmiş vaziyette ve olayı büyüme üzerine odaklıyor. Her ay değişik siyaset ve münasebetle faiz indirilmeye çalışıyordu. O münasebetler ne kadar realistik tartışılırdı fakat bu ay o münasebetleri bile net olarak göremiyoruz. Enflasyonu artırarak cari açık azaltılabilir mi diye düşündüğümüzde gerçekçi değil. Enflasyonun artması iç faaliyetin hızlanması manasına geliyor ve kurlardaki kayıplar manasına geliyor. Bu türlü ortamda cari açığın dengelenmesi ve buradan gelebilecek döviz baskılarının önlenmesi ve daha ileri vadede kur baskılarının azaltılması olgusu çok gerçekçi yaklaşım değil.

Küresel konjektüre baktığımızda gelişen ülkelerde hem enflasyon var hem de faizleri artırma kararları alıyorlar. Bu türlü ortamda bizim eksi gerçek faize gidiyor olmamız TL üzerindeki baskıların devam edeceği manasına gelebilir. Enflasyon geçişkenliğinden de bahsetmek gerekiyor. 2013’ten beri TL’de zayıflama var lakin artış kurdan çok daha önemli baskı yiyor ve daha evvelki geçişkenlikle ilgili çalışmalar bunu karşılayamıyor. Ben kurdan geçiş baskısının önemli arttığını ve yüzde 20’lerin çok üzerinde enflasyonla karşı karşıya kalacağımızı düşünüyorum.

TL’de dilediğiniz üzere spekülasyon yapın diyor

TOBB ETÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Atılım Murat: Merkez Bankası dünkü kararla açık formda piyasalara TL’de dilediğiniz üzere spekülasyon yapabilirsiniz diyor. Çok net bu. Bu karardan evvel önce pas geçebileceğini düşünüyordum hem pas geçip hem hareket alanımız kalmadı dese dolar/TL’de 10’a hakikat geri çekilme olurdu. Piyasanın beklentisinin gerçekleşmesi kararın yanlışsız olduğunu göstermiyor. TL şu an için spekülasyona açıktır. Aralık toplantısına 1 ay var yapabiliriz de yapmayabiliriz diyor lakin bu spekülasyon devam edecek piyasa yapabilir beklentisiyle negatif fiyatlamaya devam edecektir. TL’yi çok net savunmasız bıraktı, kuru önemsemiyorum bildirisi verdi. TL konusunda bir kaygısının olmadığını gösteriyor. TL üzerinde baskı devam edecek.

Kararı iktisadi münasebetlerle açıklayamıyoruz

İş Yatırım Araştırma Yöneticisi Serhat Gürleyen: Alınan karar piyasanın ve İş Yatırım’ın 100 baz puan indirileceği beklentisiyle uyumlu. Karar sonrası piyasa yansısı Türk lirası ve tahvil piyasası için negatif, borsa ve bilhassa banka payları için müspet oldu. Açıklanan metinde iki değerli ileti veriliyor:

(i) Enflasyon üzerinde süreksiz olarak tanımlanan faktörlerin 2022 yılının birinci yarısında da tesirli olacağı kabul ediliyor.

(ii) Aralık ayında son bir 100 baz puanlık indirim için kapı açık bırakılıyor. Para Siyaseti Kurulu’nca alınan faiz indirim kararını iktisadi münasebetlerle açıklayamıyoruz.

Enflasyonun yüzde 20’ye ulaştığı ve büyümenin yüzde 9’u geçtiği bir ortamda üç ay içinde 400 baz puan faiz indirilmesi ve ek 100 baz puan için kapının açık bırakılmasını açıklamak kolay değil. Türk lirasında son üç ayda yaşanan %25’e yakın bedel kaybı ve Aralık ayında 100 baz puan ek faiz indirimi nedeniyle 2021 yıl sonu enflasyon varsayımımızı yüzde 20’den yüzde 21’e çekiyoruz. Eylül ayından bu yana döviz kurundaki artışın gecikmeli tesirleri nedeniyle önümüzdeki 12 ayda 6 puan kur geçişkenliği olacağını hesaplıyoruz. Genişleyici mali ve gelirler siyasetleri nedeniyle 2022 yıl sonu enflasyon varsayımımızı yüzde 16,5’ten yüzde 20’ye yükseltiyoruz.

Tapering süreci riskleri göz arkası edilmiş

Şekerbank Baş Ekonomisti Dr. Gülay Elif Yıldırım: Birinci gözüme çarpan nokta olarak belirtmek isterim ki; ekim ayı karar metninde PPK gelişmiş ülkelerin enflasyonu süreksiz olarak değerlendirdiğine yer vermiş ve varlık alım programlarının devam ettiğini belirtmişti. Kasım karar metninde ise gelişmiş ülkelerin enflasyonun beklenenden daha uzun süreceğini değerlendirdiğine yer verilirken tekrar varlık alım programlarının süreceği kaydedildi. Kasım ayı ile birlikte, ABD Merkez Bankası Fed’in tapering süreci için harekete geçtiğini biliyoruz, küçük bir adım ile başlamış olsa da global taraf artık enflasyonu daha fazla ciddiye almaya başlamışlardır. PPK’nun bu değerli değişikliğe karar işlevinde pek de fazla yer vermediği ve hatta her biçimde gevşek ve destekleyici ortamın devamına inandığına açıkça görülmektedir. Bu çerçevede, bu sürecin gelişmekte olan ülkelere olabilecek tesiri de gözardı edilmiş üzere duruyor.

Bu muhtemel riskler PPK metninde görülmüyor. Öte yandan ben PPK’da üç ayda yapılan 400 baz puanlık indirim tercihinin daha ayrıntılı açıklanmasını beklerdim. Bir müddettir finansal istikrar önceliği fiyat istikrarının önüne koyulmuş durumda ve bu sürecin büyük bir üretim siyaseti değişikliği olduğu da aşikar. PPK’nın bunun tesirlerine ait daha net ve açık bildiriler vermesini ve finansal istikrar tercihinin enflasyon üzerinde kur ile gelen baskının geçiciliği konusunda yönlendirme yapmasını isterdim zira bu durum önümüzdeki periyoda ait değerli bir belirsizlik kaynağıdır.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT