Merkez Bankası’ndan 3 şerh

Şebnem TURHAN Merkez Bankası yılın son Para Siyaseti Konseyi (PPK) toplantısında piyasanın beklentilerine uygun bir biçimde siyaset faizini 100 …

16 Aralık 2021 41 views 0
reklam

Şebnem TURHAN

Merkez Bankası yılın son Para Siyaseti Konseyi (PPK) toplantısında piyasanın beklentilerine uygun bir biçimde siyaset faizini 100 baz puan indirdi ve yüzde 15’ten yüzde 14’e çekti. Böylelikle eylülden bu yana siyaset faizinde 5 puanlık bir indirim gerçekleştirilmiş oldu.

PPK kararı sonrasında dolar/TL 15.70 liraya kadar yükseldikten sonra 15,50 düzeylerinde süreç görüyor.

Analistler 2022 birinci çeyreğinde Merkez Bankası’nın metne eklediği “alınmış kararların birikimli tesirleri 2022 yılının birinci çeyreğinde takip edileceği ve bu devirde fiyat istikrarının sürdürülebilir bir yerde yine şekillenmesi emeliyle geniş kapsamlı siyaset çerçevesi gözden geçirme süreci yürütüleceği” sözünü net bir yönlendirme olarak okuyamadı.

Birtakım analistler indirimlerin devam edebileceğini lisana getirirken kimileri ise birinci çeyrekte sabit kalabileceği yorumunu yaptı.

Döviz kurlarında ise en azından ocak PPK’sına kadar sert bir hareket öngörmeyen analistler Merkez Bankası’ndan gelebilecek müdahalelerle de dolar/TL’nin yılı 14 lira düzeylerinde tamamlayabileceği görüşünde.

BİRİNCİ ŞERH

Merkez Bankası’nın bağlantısının net olmadığı uzun müddettir piyasa aktörleri tarafından lisana getiriliyor. Kasım PPK metnine nazaran yeniden bir çok söz içeren karar metni de yoruma epeyce açık. Ki piyasa uzmanları bilhassa üç noktanın yeni faiz indirimlerine kapı araladığına dikkat çekiyor. Birinci olarak “Salgında yeni varyantlar nedeniyle kapanma önlemlerinin ve seyahat kısıtlamalarının yine başlaması, global iktisadi faaliyet üzerindeki aşağı taraflı riskleri canlı tutmakta ve belirsizlikleri artırmaktadır” tabirine işaret eden analistler metnin bu ihtarla başlamasının dünyadan kaynaklanan ezalar nedeniyle hala daha faiz indirimi gerekebileceğine Merkez Bankası’nın dikkat çektiği yorumunu yaptı. Aşağı taraflı riskler artarsa birinci çeyrekte bile indirime kapı aralanabilir.

İKİNCİ ŞERH

İkinci olarak Merkez Bankası karar metninde kendi tesir alanı dışındaki faktörler nedeniyle yaratılan hudutlu faiz indirimi alanını aralık ayındaki 1 puanlık indirimle tamamladığını vurgularken bundan sonra yüzde 14 siyaset faizindeki değişimin talep enflasyonuna yönelik şekilleneceğinin de iletisini verdi. Bu yorumun kaynağı tabir ise şöyle: “Enflasyonda kasımda gözlenen yükselişte; döviz kuru gelişmeleri, global besin ve ziraî emtia fiyatlarındaki artışlar ile tedarik süreçlerindeki aksaklıklar üzere arz istikametli ögeler ve talep gelişmeleri tesirli olmaktadır. Şura, siyaset faizinin 100 baz puan indirilerek, arz taraflı ve para siyaseti tesir alanı dışındaki arızi faktörlerin fiyat artışları üzerinde oluşturduğu süreksiz tesirlerin ima ettiği alanın kullanımının tamamlanmasına karar vermiştir.” Analistler kur ve enflasyondaki düzeyin zati birinci çeyrekte iç talebi baskılayacağına vurgu yaparken 2022 birinci çeyrek boyunca faizde çok bir değişim yapmayı düşünmese bile düşük talep nedeniyle tekrar Merkez Bankası’nın elinin faiz indirimi için güçlendirebileceğini belirtti.

ÜÇÜNCÜ ŞERH

Bunun yanı sıra gelişmiş ülkelerdeki farklı bağlantılara işaret etmesinin de gevşek para siyasetinde taraf olarak Fed’in değil Avrupa Merkez Bankası’nın gösterge olarak alındığı ve ECB faiz artırıma başlamadığı için hala daha indirim için fırsat yaratılabileceği olarak okundu. Bu yoruma neden olan tabir ise şöyle: “Bu çerçevede, iktisadi faaliyet, işgücü piyasası ve enflasyon beklentilerinde ülkeler ortasında farklılaşan görünüme bağlı olarak gelişmiş ülke merkez bankalarının para siyaseti bağlantılarında ayrışma gözlenmekle birlikte, merkez bankaları destekleyici mali duruşlarını sürdürmekte, varlık alım programlarına devam etmektedir.” Bilhassa ihracatın yarısından fazlasının Avrupa ülkelerine yapılıyor olmasına da Merkez Bankası’nın işaret edebileceğini kaydeden analistler bu cümlenin de indirim için alan yarattığını lisana getirdi.

“Faiz indirimleri devam etmeyecek manasına gelmiyor”

TOBB ETÜ Öğretim Üyesi Doç. Dr. Atılım Murat: Merkez Bankası’nın siyaset faizi kararı beklenti dahilinde gelmesine karşın kurun üst gittiğini görüyoruz. Beklenti dahilinde karar açıklandığı vakit müspet yansımalarını görürüz fiyatlamalara. Bu reaksiyon bile beklenti kanalının ne kadar bozulduğunu gösteriyor. Merkez Bankası ile piyasanın farklı sayfalarda olduğu gözleniyor. Bu süreksiz enflasyon tabiri artık tüm dünyana olduğu üzere bizde de gündemden çıkıyor, metinde de belirtilmiş. Süreksiz enflasyon vurgusunun metinden çıkarılması faiz indirimlerinin devam etmeyeceği manasına gelmiyor. Merkez Bankası birinci faiz indirimlerinden sonra çekirdek enflasyona vurgu yapmıştı, sonra cari istikrara vurgu yaptı önümüzdeki ayda, 2022 birinci çeyreğinde faiz indirimlerine devam etmek istiyorsa farklı tabir benimseyebilirler. Piyasa kararı anlamlandırmaya çalışıyor anlayamadığı için de kur üst çekmeye devam ediyor.

Yeni siyaset nasıl şekillenecek?

Merkez Bankası’nın aralık ayı karar metninde en dikkat çeken noktalardan biri de 2022 birinci çeyrekte geniş kapsamlı siyaset çerçevesi gözden geçirileceğinin yer alması. Metinde “Alınmış olan kararların birikimli tesirleri 2022 yılının birinci çeyreğinde yakından takip edilecek ve bu devirde fiyat istikrarının sürdürülebilir bir tabanda tekrar şekillenmesi hedefiyle geniş kapsamlı siyaset çerçevesi gözden geçirme süreci yürütülecektir” diyerek bu yönlendirme yapıldı.

Analistler gözden geçirmenin nasıl olabileceğine yönelik ise iki alana işaret ediyor. Birincisi son devirlerde para siyasetinde net bir çıpa bulunmuyor. Lider Şahap Kavcıoğlu birinci misyona geldiğinde tüketici enflasyonunu işaret etmiş akabinde çekirdek enflasyon yönlendirmesi yapmış son olarak da cari fazlaya dikkat çekmişti.

Lakin piyasa net bir çıpa olmadığı yorumunu yapıyordu. İşte gözden geçirmenin yeni bir çıpa belirlenmesini sağlayabileceği ve buna nazaran yönlendirme yapılabileceği yorumlarını getirdi. İkinci olarak ise yeniden kredi genişlemesi amacına bağlı olarak faiz koridoru sisteminin kredi veren bankalara farklı formda kullanılmasının da bir seçenek olduğunu vurguladı analistler. Gerçekten kamu bankalarına sermaye artırımının kararının alındığı da haberlere yansıdı.

2022’de cari fazla verilecek

Aralık ayın PPK metninde 2022 yılında cari fazla verileceği beklentisi de yer aldı. Daha evvel cari istikrardaki güzelleşmeye dikkat çeken Merkez Bankası bu sefer “İhracattaki artış eğiliminin güçlenmesiyle cari süreçler istikrarının 2022 yılında fazla vermesi öngörülmektedir. Cari süreçler istikrarındaki düzgünleşme eğiliminin güçlenerek devam etmesi fiyat istikrarı gayesi için ehemmiyet arz etmekte, bu bağlamda ticari ve kişisel krediler yakından takip edilmektedir” diye beklentisini tabir etti. Analistler kur düzeyi nedeniyle ithalatın baskılanacağı için cari fazla verilebileceğini kaydederken lakin tekrar de global ekonomik aktivitedeki risklerin aleyhimize de işleyebileceğine işaret etti.

Beklenti gerçekleşmişken kur niçin arttı?

Merkez Bankası’nın yılın son PPK’sından piyasa 100 baz puan faiz indirimi bekliyordu ve beklenti gerçekleşti. Lakin beklentiye karşın ve metindeki yeni sözlere karşın kurlarda yeni rekorların manası ne? Analistler öncelikle beklenti indirim olsa bile 15 lirayı aşan dolar/TL ve yüzde 30’u aşması beklenen enflasyon ortamında içten içe pas geçme ihtimalinin daha fazla fiyatlandığı görüşünde.

İkinci olarak da tekrar net bir yönlendirme yapılmamış olması dikkat çekiyor. Yani faiz indirimlerinin sonuna gelindiğine yönelik net bir bildiri alınmadı. Lakin yeniden de kurda bundan sonra çok sert hareketler de öngörülmüyor. Merkez Bankası’nın piyasaya müdahalesi kapsamında bu yılın dolar/TL’de 14 lira düzeyinden tamamlanması ihtimalinin de bulunduğuna işaret ediyor analistler.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT
YAŞAM