Piyasadaki dolarizasyon yüzde 70’e dayandı tahsilat endişesi büyüyor

Merve YİĞİTCAN Kurun ateşi bir türlü düşmeyince iç piyasada ticaretin kuralları günbegün değişmeye devam ediyor. TL ile süreçlerde vadeler …

03 Aralık 2021 40 views 0
reklam

Merve YİĞİTCAN

Kurun ateşi bir türlü düşmeyince iç piyasada ticaretin kuralları günbegün değişmeye devam ediyor. TL ile süreçlerde vadeler birçok bölümde sıfırlanıp büsbütün peşine dönmüşken, vadeli süreçler dövizle yapılır olmuştu. Nakit ödemelerde de artık döviz isteyenlerin sayısı artmaya başladı, çekler dövizle yazılıyor. Dövizle yapılan vadeler de müddetler kısalmaya başladı. Ticari kartlar üzerinden yapılan firmalar ortası süreçlerde de komiteler konmaya başlandı. DÜNYA’ya konuşan dal temsilcileri piyasada dolarizasyonun yüzde 70’lere dayandığını söylüyor.

TOBB Hazır Giysi ve Konfeksiyon Bölüm Meclis Lideri Erdem Fayat, dövizdeki volatilitenin çok yüksek olduğunu vurgulayarak, “Volatilite o kadar yüksek ki, işi gücü bıraktık kura bakıyoruz” dedi. Dövizde bile artık peşine dönüldüğünü kaydeden Fayat, “Hammadde fiyatları dövizde bile değişiyor. Hammaddede döviz bazında da çok önemli volatilite var. Hammaddeci döviz bazında malını yerine koyup koyamayacağını bilemediği için, o gün peşin satıp yerine yeni malı koymak istiyor. Hasebiyle artık her türlü vadeli satış hammadde satıcıları için risk oluşturmaya başladı.

Dallarda TL hiç çalışmaz oldu. Her şey dövizle ödeniyor oldu, döviz çeki veriyoruz artık. Bu oynaklık devam ettikçe dövizle alışveriş oranları artacak” diye konuştu. Kur farkı faturalarına da değinen Fayat, “Bugünlerde kur farkı faturasına maruz kalan kişi ihracata değil de iç piyasaya satış yapıyorsa maalesef çok önemli ziyan yazıyor” sözlerini kullandı.

“TL çok korunaksız”

Makine İhracatçıları Birliği (MAİB) İdare Konseyi Üyesi Ali Eren, piyasada adeta bir türbülans yaşandığını, bunun çiftçiden esnafa, sanayiciden herkese kadar sirayet ettiğini söyledi. Sürecin TL’den kaçış, tam dolarizasyona geçiş halinde açıklanabileceğini kaydeden Eren, “Zaten dolarize olan bir ekonomiyiz. Lakin evvelce bu dolarizasyon yüzde 30-40 iken, şimdilerde yüzde 70’lerde. Vadeler kısalıyor, dövizle peşin ödeme istenip, çekler dövizle yazılıyor. Bütün piyasa dövize dönüyor. Bu çok olağan. Zira TL çok korunaksız. Tüm dünyada geçerli bir kural var, kuvvetli para zayıf parayı yer” diye konuştu.

“Piyasa diken üstünde”

İstanbul Tüccarlar Kulübü Lideri İlker Önel, piyasanın diken üstünde olduğunu, fiyat sisteminin çok bozulduğunu vurgulayarak, dövizle kesilen fatura sayılarının artmaya başladığını kaydetti. İki firma ortasında yapılan alışverişte şayet müşteri ticari kartla süreç yapıyorsa artık farklı fiyatların uygulandığını lisana getiren Önel, “Eskiden bu biçim kurullara rastlanmazdı. Artık kartla peşin ödese bile kurul uygulandığını öğreniyoruz” dedi.

Şu anda günlük oynaklığın yüzde 3-5 civarında olduğuna dikkat çeken Önel, “TL ile fatura kesenler peşin ödemesini iki gün sonra aldığında kur farkı yeme riski olduğunu bildiği için artık faturasını dövizle kesiyor, döviz ödeme istiyor. Besin tarafında şimdi dövizle fatura etme yok, lakin fiyatlarımız artık günlük dolar kuruna nazaran belirleniyor” sözlerini kullandı. Bilhassa ekim ve kasım periyodunda yaşanan çok oynaklığın tahsilatlara da yansıdığını lisana getiren Önel, herkesin ödemesini kısma eğiliminde olduğunu, bilhassa yine mal almayı planlamayanların ödemesini daha az yaptığını kaydetti. Önel, aralıkta nakitte sıkışıklığın daha da artabileceğini kelamlarına ekledi.

Doları dolara karşı müdafaa eğilimi

Silverline CEO’su Mustafa Laçin, evvelce piyasanın TL’yi dolara karşı muhafazaya çalışırken, şimdilerde doları dolara karşı müdafaaya çalıştığını, bu nedenle de peşinde de dövize döndüğünü lisana getirdi. Laçin, “Eskiden dolar endeksli TL istenirken, bugün direkt dolarla peşin ödeme istiyor, ya da dolarla çek istiyor. Bizim kesimimizde vadeli alımlar çok kıymetli. 120 güne kadar vade olabiliyordu. Artık en büyük sorunumuz vadelerin de kısalması. Lakin tedarikçi de haklı. O da kendi sermayesini korumak istiyor. Bu fırsatçılık değil” tabirlerini kullandı.

“Kimse kur riskine girmek istemiyor”

TOBB, Plastik, Kauçuk ve Kompozit Bölüm Meclis Lideri Yavuz Eroğlu, piyasada döviz formüllü fiyatlar üzerinden süreçlerin yapıldığını, ihracat bahtı olanların kur riskine girmeyip dışarıya yöneldiğini söyledi. Kesimde dövizle satış trendinin 2018’den bu yana olduğunu belirten Eroğlu, fakat bu durumun artık geri dönülmez hale geldiğini lisana getirdi. Geri Dönüşüm ve Kazanımcılar Derneği (GEKADER) Lideri Fatih Eren de, piyasada fiyatların artık günlük olarak değiştiğini, dövizle kesilen faturaların arttığını söylerken bu noktada PETKİM’in satışlarını döviz üzerinden yapmasını eleştirdi. Eren, “PETKİM bile iç piyasaya satışlarını döviz ile yaparken son mamulde üreticinin fiyatını dövizle kesmek zorunda olması çok normal” tabirlerini kullandı.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT
YAŞAM