Prof. Dr. Öztürk uyardı: Denizlerimizdeki yabancı türler biyogüvenlik sorunu yaratıyor

Akdeniz’de sayıları 900’ü bulan istilacı yabancı cinsler konusunda bilimsel araştırma yapan Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Lideri Prof …

23 Ağustos 2021 5 views 0
reklam

Akdeniz’de sayıları 900’ü bulan istilacı yabancı cinsler konusunda bilimsel araştırma yapan Türk Deniz Araştırmaları Vakfı (TÜDAV) Lideri Prof. Dr. Bayram Öztürk, istilacı yabancı cinslerin çeşit ve sayılarının artmasının biyo-güvenlik meselesine neden olduğunu söyledi.

TÜDAV Lideri ve İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bayram Öztürk, yeni kitabında Türkiye denizlerine giren yabancı cinsler konusunu incelediğini söyledi.

Prof. Dr. Öztürk, Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü (FAO) tarafından Roma’da basılan 106 sayfalık kitabı ve Akdeniz’deki istilacı cinsler konusunda değerlendirmede bulunarak, bu bilimsel çalışmasında 900’den fazla cinsin Akdeniz’de ‘yabancı tür’ olarak bilindiğini ortaya koyduğunu vurguladı. Prof. Dr. Bayram Öztürk, şöyle dedi: “Bunların birçok Kızıldeniz yoluyla Süveyş Kanalı’ndan, bir kısmı da gemilerin yük alıp verirken yahut seyir yaparken tanklarına istikrar için aldığı balast suyu ile yahut karinaları ile geliyor. Bu kıymetli bir husus… Gemi balast sularının izlenmesi konusunda gayret göstermemiz lazım. Bu çeşitlerin yayılmasının iki büyük sebebi var. Birincisi; Akdeniz eskisi üzere yeni gelebilecek çeşitlere karşı koyabilecek kuvvette değil. Yani Akdeniz’de bu cinsleri yiyecek örneğin orfoz, lagos, kılıç, orkinos üzere büyük balıklar süratle azaldı. Münasebetiyle dışarıdan gelen cinsler çoklukla bir pürüze takılmadan yahut düşmanları olmadığı için daha süratli ve çabuk geliyorlar. İkincisi; Akdeniz suyunda son 50 yılda 1 buçuk, muhakkak bölgelerde ise 2 santigrat dereceye varan sıcaklık artışı var. Isınma ile ahengi kolaylaşan yabancı çeşitler Akdeniz ve Karadeniz’de, dolayısı ile Marmara’da yayılıyor. Düşünebiliyor musunuz; Karadeniz’de artık balon balıkları var. Münasebetiyle Akdeniz’de balon balıklarının olması; Karadeniz’deki su sisteminin değişmesi demek. Bu yabancı çeşitlerin Akdeniz, Marmara ve Karadeniz’de görülmesi ve sayılarının artışı birebir vakitte biyo-güvenlik sorununa neden oluyor. Balon balıkları balıkçılık için bir tehdit.”

“YERLİ CİNSLERİN KORUNMASI LAZIM”

Prof.Dr. Bayram Öztürk, Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Balon Balığı Avcılığının Desteklenmesine Ait Bildiri uyarınca Türkiye’nin kusuru olmamasına karşın denizlerinde görülen balon balığı kuyruğu getirene para mükafatı verildiğini hatırlattı.

Bunun hudut ötesi bir sorun olduğunu ve ortaya konulması gerektiğini belirten TÜDAV Lideri Prof. Dr. Öztürk şöyle devam etti: “Türkiye’ye gelen ziyanlı, zehirli denizanaları, balon balıklarının yanı sıra aslan balıkları, taş balıkları var. Bu cinslerin izlenmesi gerekiyor. İkincisi balıkçılara, biyolojik çeşitliliğe, turizme ve münasebetiyle sosyo-ekonomik manada sıhhate verdiği ziyanlar var. Denizanası yaralanması yahut ziyanından hastaneye giden beşerler, turistler var. İklim değişikliği ve yabancı çeşitlerdeki gelişmenin güzel bir biçimde takip edilmesi lazım. Bu çok değerli bir sorun. Akdeniz, Marmara, Karadeniz’deki yerli tiplerin korunması lazım. Yerli cinsler korunamazsa daha fazla dışarıdan gelen yabancı cins Türkiye sularına geçecek ve hasebiyle her bakımdan başta biyo-çeşitlilik balıkçılık, sıhhat, turizm üzere nedenlerle bize ziyan verebilecektir. Bu tıpkı vakitte bir biyo-güvenlik, besin güvenliği sıkıntısı, tehdittir. Onun için de takip edilmesi gereken bir meseledir. Ben FAO’dan Roma’da çıkardığım kitapta bunları ortaya koydum.”

MARMARA DENİZİ’NDE 100’DEN FAZLA YABANCI CİNS VAR

Prof.Dr. Bayram Öztürk, Karadeniz’de 6 ülkenin kıyısı bulunduğunu, bu denizdeki tıp sayısının 300’e yaklaştığına dikkat çekerken, neler yapılabileceğine dair şunları söyledi: “Marmara Denizi’nde 100’ün üzerinde yabancı çeşit var. Bunların Karadeniz’e geçebilmeleri için Marmara’yı kullanmaları lazım. Bunların büyük kısmı Süveyş Kanalı’ndan gelmiyor. Bunlar; gemi-deniz ticareti ile gelen çeşitler ve bu son derece kıymetli. Marmara Denizi’nin izlenmesi, bu hususun da takip edilmesi gerekiyor. Birçok tedbir alınabilir. Gemi balast sularının denetimi ile ilgili bir memleketler arası kontrat var. Türkiye’nin de taraf olduğu bu mukavele daha sıkı uygulanabilir. İkincisi yabancı cinslerin bulunduğu, görüldüğü yerler tespit, takip edilerek şayet evvelden takip edilebiliyor, bilinebiliyorsa avlanabilir. Üçüncüsü; halk ile işbirliği yapılır. Beşerler zehirli, ziyanlı, yabancı cinsleri ilgili kurumlara bildirir ve böylelikle bu bahiste data birikimi toplama işini yerine getirmiş olur.”

“YILDA 4 MİLYON OLİMPİK YÜZME HAVUZU SUYU TAŞINIYOR”

Kasım ayında Roma’da tanıtımı yapılacak kitaptaki datalara nazaran; gemilerle yılda 4 milyon olimpik uzunlukta yüzme havuzunun alabileceği kapasitede 10 milyar ton balast suyu taşınıyor. Milletlerarası denizcilik örgütüne nazaran, her 9 haftada 1 yeni yabancı cins denizlere ulaşıyor. Dünya deniz ticaretinin yüzde 80 oranı gemilerle taşındığı göz önüne alındığında günde 7 bin yabancı tıp bir denizden öbür bir denize taşınıyor.

Balast sularının denetimi kontrat uyarınca birçok ülkede sıkı denetleniyor. Türkiye’nin biyo-güvenlik ve biyo-çeşitliklik için tehdit olan gemilerle gelen yabancı istilacı cinslere karşı bölgesel bir inisiyatif alıp erken ihtar sistemi kurması önerildi.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT