Risk, yerli yatırımcının çokluğu değil yerli kurumsal yatırımcının azlığıdır

Şebnem TURHAN Finansal Okuryazarlık ve Erişim Derneği İdare Konseyi Lideri (FODER) Attila Köksal, 31 Ekim Dünya Tasarruf Günü’nde en kıymetli …

Risk, yerli yatırımcının çokluğu değil yerli kurumsal yatırımcının azlığıdır
Son Güncelleme: Whatsapp

Şebnem TURHAN

Finansal Okuryazarlık ve Erişim Derneği İdare Konseyi Lideri (FODER) Attila Köksal, 31 Ekim Dünya Tasarruf Günü’nde en kıymetli bildirinin tasarrufa başlamak için hiçbir vakit geç olmadığını vurgulayarak mali hususlarda disiplinli ve sabırlı olmasının kıymetine dikkat çekti. Köksal, yüksek enflasyon devrinde yerli yatırımcının büyük ilgi gösterdiği borsada sağlıklı olanın ise, ferdî yatırımcıların uzun vadeli bir perspektif ile ve tercihen profesyonel yöneticiler tarafından yönetilen yatırım fonları ve borsa yatırım fonları ile pay senedi yatırımları yapmaları olduğuna dikkat çekti. Köksal’a yönelttiğimiz sorular ve cevapları şöyle:

■ Yüksek enflasyon alım gücünü eritti. Tasarruf yapmak çok mümkün görünmüyor. Türkiye’de tasarrufun önündeki zorluklar nedir?

Türk halkının tasarruf, birikim ve yatırım eğilimleri bilhassa son 50 yılda dünyada öteki hiçbir ülkede görülmemiş bir yüksek enflasyon ve ekonomik/siyasi krizler ortamında şekillendi. Türkiye’nin yıllardan beri yapısal bir düşük hane halkı tasarruf oranı sorunu var. Bunun en değerli iki nedeni, nüfusumuzun genç olması ve ortalama hane halkı gelir düşüklüğü. Tasarruf ve yatırım yapmamızın ana nedeni gelecekte finansal açıdan eza çekmemek istememiz. Bunun için birikimlerimizi enflasyona karşı müdafaamız, hatta gerçek yatırımlar ile alım gücünü artırmamız gerekli. Son yıllarda tekrar yükselme eğilime giren enflasyon ve TL varlıklardaki yüksek oranlı negatif gerçek getiriler vatandaşlarımızda birikim yapmak yerine harcama yaparak ilerideki fiyat artışlarından korunma refleksini öne çıkardı. Bu davranış biçimi enflasyonun daha da yükselmesine neden oluyor. Başka yandan, yatırımcılar birikimlerini korumak için döviz, altın yahut kur muhafazalı mevduat hesaplarını tercih ediyor. Bu cins yatırımların iktisada olan katkısı çok hudutlu.

■ Tasarruf yapabilmemiz nelere bağlı? Ve tasarruf için büyük düşünmek kaide mı?

Tasarruf yapabilmek için öncelikle gelir ve masraflarımızı dengelemeli ve varsa gereksiz harcamalarımızı azaltmalıyız. Sistemli olarak bütçe yapmak, bilhassa aydan aya çok değişkenlik gösteren masraflarımızı daha uygun denetim etmemize fayda. Bütçe yapmak epey kolay, dört süreç yapabilen herkes bütçe yapabilir. Burada değerli olan disiplinli olmak ve masrafları nizamlı olarak takip etmeyi bir alışkanlık haline getirmek. Tasarruf için büyük düşünmek kural değil. Tam aksine, gelir-gider istikrarımızın çok artıda olmadığı devirlerde bile mümkün olduğu ölçüde tasarruf ederek, küçük ölçülerde bile olsa birikim yapmayı alışkanlık haline getirmeliyiz. Bu alışkanlığa kavuşmak uzun vadede manalı ölçülerin birikmesine yol açar.

■ Yerli yatırımcının borsadaki durumunu nasıl değerlendiriyorsunuz?

Yerli yatırımcı sayısındaki artış, TL cinsinden sabit getirili yatırım araçlarındaki yüksek negatif gerçek faiz ortamının doğal bir sonucu olarak karşımıza çıkıyor. Pay senedi yatırımcı sayısının artması sermaye piyasasının gelişmesi açısından olumlu üzere görünse de, bunun yapay bir ortamda oluşması sağlıklı değil. Hakikaten, Borsa İstanbul’da birtakım pay senetlerinde çok değerlenmeler oluşuyor, hatırı sayılır sayıda pay senedinde de manipülatif süreçler gözlemleniyor. Sağlıklı olan, ferdi yatırımcıların uzun vadeli bir perspektif ile ve tercihen profesyonel yöneticiler tarafından yönetilen yatırım fonları ve borsa yatırım fonları ile pay senedi yatırımları yapmaları. Pay senedi yatırımlarının tamamını Türk pay senetlerine yönlendirmek de gerçek değil. Riskleri yayma prensiplerine uymak için, yurtdışı pay senetlerine de yatırım yapmak gerek.

■ Yerli yatırımcı yükünün bu kadar yüksek olması sizce bir risk yaratıyor mu?

Son devirdeki yüksek dalgalanmaların bir sebebi de bu olabilir mi? Borsada yabancı yatırımcılar daha uzun vadeli bir perspektif ile yatırım yaptıkları için piyasada oluşan fiyatların oynaklığını düşürücü tarafta tesir yaparlar. Geçmiş yıllarda yabancıların borsadaki hisseleri %65 seviyesindeydi ve yabancı yatırımcıların ortalama pay senedi elde tutma mühletleri bir yıldı. Yerlide ise elde tutma mühleti haftalarla söz ediliyor. Bu da piyasalardaki oynaklığı, başka bir tabirle piyasanın riskini arttırıyor. Lakin, borsamızdaki asıl risk yerli yatırımcı oranının yüksek olması değil, yerli kurumsal yatırımcı tabanının gereğince büyümemiş olması. Son yıllarda bu alanda hem ferdî emeklilik sisteminde, hem de portföy idare şirketlerinde olumlu gelişmeler gözlemlense de, bu hususta daha uzaklık almamız gerek.

■ Dünyadaki en likit borsa durumundayız. Çok çabuk alım satım kararları alınıyor, sizce bu sağlıklı mı?

Bahsettiğimiz üzere, yerli kişisel yatırımcıların yatırım müddeti çok kısa. İstatistikler ve akademik çalışmalar, kısa vadeli süreç yapanların genelde kaybettiklerini gösteriyor. Piyasalardaki fiyatları etkileyen yüzlerce değişken var. Bu değişkenler vakit zaman hiç beklenmedik sonuçlar doğurur. Bunları istikrarlı olarak varsayım etmek mümkün değil. Öteki yandan, finansal teknolojideki gelişmeler sonucu sayıları günden güne artan algoritmik işlemciler de piyasa likiditesine katkıda bulunmakta ancak çoğunlukla çok sert fiyat hareketlerine neden olmakta. Yatırımcılara daima kısa vadeli alım-satım dan kaçınmalarını öneriyoruz.

■ Borsada kredili süreçleri de çok konuşuyoruz. Kredili süreçlerle tasarruf olur mu?

Piyasaları yakından tanımayan bireylerin kredi kullanarak kaldıraçlı süreç yapmaları çok yüksek bir ihtimalle büyük ziyanlar ile, hatta bazen tüm birikimlerinin kaybı ile sonuçlanır. Kredi kullanarak alım gücünün üzerinde yatırım yapan bir kişi alması gerekenin üzerinde bir risk almış olur. Beklentilerin gerçekleşmemesi durumunda hem piyasada oluşan fiyat düşüşleri hem de kredi karşılığı ödenen faizler birikimleri eritir. Borsa bir kumar yeri değildir, borsalarda uzun vadeli yatırım yapılır. Fakat kredi kullanarak kısa vadeli alım-satım süreçleri yapmak kumar oynamakla muadildir. Bu tıp süreçleri yapanlar bireyler her gün özelliklerini âlâ bilmedikleri bir arenaya çıkarak deneyimli yatırımcılarla, büyük fonlarla ve algoritmik süreç yapan robotlarla kıyasıya bir çabaya girerler. Bu çabanın çoğunlukla galibinin kim olacağını varsayım etmek güç değil

Tasarrufa başlamak için hiçbir vakit geç değil

FODER olarak, yalnızca 31 Ekim Dünya Tasarruf Günü’nde değil, daima olarak toplumumuzun çeşitli kısımlarını tasarruf, birikim ve yatırım bahislerinde eğitmek için efor sarf ediyoruz. Eğitimlerimizde vermeye çalıştığımız iletiler aslında çok kolay: “Bütçe yap, tasarruf et, birikim yap, birikimleri yatırıma dönüştür, bütçeni ve yatırımlarını tertipli takip et, sabırlı ol.” Finans, iktisat, sermaye piyasası vb. hakkında yazılmış kitapların birçoğu okuyuculara kısa yoldan varlıklı olmayı öğretme vaadinde bulunur. Gerçek hayatta kısa yoldan varlıklı olmak (eğer beklenmedik bir mirasa konmadıysanız yahut piyangodan para kazanmadıysanız) genelde mümkün değil. Fakat olağandışı bireyler yaptıkları buluşlarla, girişimcilikleri yahut dahiyane iş fikirleri ile zenginlik çıtasını geçmeyi başarabilirler. Kumar ve kumara benzeyen yüksek riskli yatırımlar ile de varlıklı olmak mümkün ancak bu süreçlerin riskleri yüksektir ve herkesin karakterine uygun değil. Kaldı ki, kumarın ve riskli süreçlerin sonu çok büyük bir olasılıkla iflastır. Pekala, kısa vakitte varlıklı olmak mümkün değil ise, ne yapacağız? Bunun karşılığı son derece sade: “Parasal bahislerde disiplinli ve sabırlı olmaya çalışacağız”. Genç yaşta tasarrufa ve birikime başlayacağız, kendimiz için geç olduğunu düşünüyorsak (ki tasarrufa başlamak için hiçbir vakit geç değil) çocuklarımızın geleceği için plan yapacağız ve “damlaya damlaya göl olur” atasözünü hiç aklımızdan çıkarmayacağız.

İLK YORUMU SİZ YAZIN

Hoş Geldiniz

Üye değilmisiniz? Kayıt Ol!

Hemen Hesabını Oluştur

Zaten bir hesabın mı var? Giriş Yap!

Şifrenizi mi Unuttunuz

Kullanıcı adınızı yada e-posta adresinizi aşağıya girdikten sonra mail adresinize yeni şifreniz gönderilecektir.

Veri politikasındaki amaçlarla sınırlı ve mevzuata uygun şekilde çerez konumlandırmaktayız. Detaylar için veri politikamızı inceleyebilirsiniz.