Şans Sohbetleri: Banka limitleri sorun olacak…

Güldağ: Bu sefer değişiklik olsun, Cenevre ziyaretinle başlayalım mı? Yediğin içtiğin senin olsun, neler gözlemledin? Ağaoğlu: Direkt …

10 Aralık 2021 38 views 0
reklam

Güldağ: Bu sefer değişiklik olsun, Cenevre ziyaretinle başlayalım mı? Yediğin içtiğin senin olsun, neler gözlemledin?

Ağaoğlu: Direkt söyleyeyim; bankacılarla görüşmemde genel izlenimim; Türkiye’nin ihracatının finansmanında sorun yok fakat ithalatını finanse edecek teknikler itibariyle biraz uzak durmayı tercih ediyorlar.

Güldağ: İştahlı değiller anlaşılan…

Ağaoğlu: Benim baktığım cephe bilhassa dış ticaretin finansmanı ile ilgili. Türkiye ile ilgili kredi limitlerini ortaya koyacak, hatta iş yapacak bireylerden evvel Türkiye’ye limit verip vermeyeceğine karar verecek şahıslarla konuştum. Görünen o ki, var olan limitlerini katiyen artırmıyorlar. Biz müşteri olarak onların ayağına gitmiş olmamıza karşın adeta müşteri peşinde değiller.

Güldağ: Genel görüntü ile mi ilgili sorun? Telaşa mahal var mı?

Ağaoğlu: Genel fotoğraf itibariyle var olan riskleri, vadeleri kısaltma ve ölçülerini azaltma üzere bir uğraş içindeler fakat bunu çok süratli yapma fikrinde değiller. Bu türlü bir panik hali kelam konusu değil. Lakin pek iştah da yok. Majör bir optimistlik havası sezemedim doğrusu…

Güldağ: Aslına bakarsan bankaların kredi limitleri konusu içeride de iş dünyasının önemli biçimde gündeminde. Herkesin gözü 31 Aralık’ta. Yeni yılda bankalar ne yapacak? Kredi limitlerini günün gereklerine uygun bir halde genişletecek mi? Dayanılmaz fiyat artışları var. Yemde artık haftada iki kez artırım görmeye başladık diyor üretici. Endüstrici işlediği hammaddeyi nasıl yerine koyacağının sıkıntısında…

Ağaoğlu: İşletme sermayesi muhtaçlığı önemli arttı çabucak her dalda…

Güldağ: Bankalar iştahsız davranırsa finansmanda çok büyük sorun yaşarız diyorlar. “Tefecinin eline düşeriz” dahi dediklerini duyuyorum. İSO’nun düzenlediği Sanayi Kongresi’nde bir yandan büyük ilgiyle sürdürülebilirlik problemi izleniyordu salonda, bir yandan da molalardaki sohbetlerde endüstriciler kredi faizlerinde, Merkez Bankası’nın çok kısa müddette 400 baz puan indirerek siyaset fazini 15’e çekmesine rağmen, önemli bir gerileme olmadığını tabir ediyorlardı. Yeniden 24’ler, bilemedin 22’ler konuşuluyor. Bir orta 16.80’lere gerileyen rotatif krediler de tekrar yükselişe geçmiş. Üç ay öncesine nazaran çok daha huzursuz endüstrici…

Ağaoğlu: Rotatifl erle iş göremezsiniz esasen, istenildiği an geri çağrılabilir. Kısa vadeli faizler de yükseldi.

Güldağ: Bu ortada üretim ve siparişler konusunda işler büyük ölçüde yolunda gitmeye devam ediyor. Lakin önümüzdeki periyotta ihracat tarafında da kimi külfetler yaşayabiliriz kaygısı de artıyor gözlemlediğim. “Cesaretle uygun fiyat veriyorduk ancak artık stoklarımız azaldıkça tıpkı rekabetçilikte fiyat vermemiz sıkıntı. Kurların bu çok dalgalanması, taban fiyat hepimizi düşündürüyor” diyorlar. Bir endüstrici, “eğer kurlara kısa müddette istikrar gelmezse kasırganın gözüne gerçek ilerliyoruz” dedi.

Ağaoğlu: Önünü göremiyor zira…

Güldağ: Ön görememekten ötürü bir stokçuluk işi de büyük rahatsızlık yaratan bir mevzu olarak gündeme oturdu gerçek bölümde. Matbaa bölümünde faaliyet gösteren bir hanımefendi ile konuştum. “Tedarikçimizde kağıt var biliyorum lakin alamıyorum. Vallahi artık utanmadım gittim firmaya daldım içeri, baktım her yer kağıt dolu. O da meçhullükten yakınıyor. Lakin buna kesinlikle bir önlem bulmak lazım. Piyasa sıkışıyor” diyordu.

Ağaoğlu: Polisiye önlemden bahsediyorsanız şayet, tahlil olmayacaktır. O kağıdı bugün görürsünüz, tahminen bir seferlik alırsınız. Polisiye önlem ne getirir? İthal etmekten vazgeçer, o vakit hiç bulunamaz hale gelir.

Güldağ: Motamot, yaşandı esasen bunlar geçmişte. Stokçuluk yapılıyorsa olağan ki savunulur bir yanı yok. Lakin asıl iş buna taban hazırlamamak. Kök nedene bakmadan, cezalar, baskınlar filan işi daha da karıştıracak.

Ağaoğlu: Sorun o kağıdı satanın da fiyat yapamamasından kaynaklanıyor. Sorun beklentilerin bozulması. Enflasyon beklentilerinin bozulması. Bunları düzeltmediğiniz sürece polisiye alacağınız önlemlerin hiçbir işe yaramayacağını size garanti ederim.

Güldağ: Biraz da çaresizlikten söz ediliyor bunlar. Ateş düştüğü yeri yakıyor. Nerede duracak bu hareketlilik öngörülemiyor. Merkez Bankası’nın yabancı yatırımcılarla olan sohbetinde artık faiz indirimine pek bir yer kalmadığı konuşulmuş. Tam sanki mı derken, yeni açıklamalar geliyor.

Ağaoğlu: Çok da bir kıymeti kalmadı aslında fakat Türkiye’ye gelir gelmez tekrar birinci soru “Merkez Bankası önümüzdeki hafta ne yapar?” oldu

Güldağ: Ben de sormuş olayım. Zira yeniden beklentiler çeşitlendi…

Ağaoğlu: “Aramızda 100-200 baz puanın lafı olmaz” noktasına geldik. Faizin kendisi sağlam bir gösterge olmaktan ne yazık ki uzaklaştı. Faiz işi mevduat tarafında bankaların işini biraz kolaylaştırmakla birlikte kredi tarafında hiç kimsenin işini kolaylaştırmıyor. Hatta ‘çoklu faiz ortamına giriyoruz’ da demiştim hatırlarsan.

Güldağ: Yeniden de merak ediyoruz…

Ağaoğlu: Çabucak yarına baktığımız vakit tahminen faiz indirip indirmemesi bir kıymet arz ediyor ancak sıkıntı artık yarın öbür gün değil. Biz bir devalüasyon yaşıyoruz. 7,20’den 13,70’e baktığımızda yüzde 80’e yakın hareketin olduğu bir yerde 50-100 hatta 200 baz puanın pek bir değeri kalmamıştır.

Güldağ: Bunu beklentini paylaşmamak için söylemiyorsun değil mi?

Ağaoğlu: Hayır. Şu anda tıpkı politikayı devam ettireceklerse 100 baz puan indirmesi lazım. Lakin ben bu patikanın gerçek bir patika olmadığını, sonunun bizi çok da güzel bir yere götürmeyeceğini her seferinde söyledim. Lakin diyorum ki, 100 baz puan yaptıktan sonra bir durmanız lazım kendi içinde dengeli olması için.

Güldağ: 100 baz puan daha indirim kuru nasıl tesirler?

Ağaoğlu: Kuru pek etkilemez. Esasen tesiri çok daha ziyadesiyle çıktı.

Güldağ: Bana bu sefer 100’ün altında bir indirim gelecek üzere geliyor. Kurun da artık bir yerde sakinleşmesi lazım. Şayet bu kararlar büsbütün ideolojik değilse, yarattığı tahribat bir noktada görülür, görülecektir. Enflasyon aldı başını gidiyor. Buna daha ne kadar kayıtsız kalınabilir ki. Tamam, sanayi büyüyor, yatırım iştahı yüksek. Lakin bunu bozmamamız bilakis güçlendirmemiz lazım. Piyasalar hiç durmadı. Çekler dönmedi. En büyük talihimiz da bu bizim. Bunu bozarsak sonu çoklu organ yetmezliğine kadar sarfiyat maazallah…

Ağaoğlu: 16 Şubat 2021 tarihinde kur 6,8970’miş. Son günlerde gördüğümüz en yüksek düzey olan 13,92’ye nazaran – ki müddet olarak 208 iş günü demek- yüzde 101,85 devalüe olmuş Türk Lirası. Zati çok kıymetli bir oranda bu kur fiyatlandı. Bunun da kıymetli kısmı kasımdan bu yana geldi.

Güldağ: Dışarının bizi etkileme ihtimali hangi tarafta şekilleniyor?

Ağaoğlu: Diyorlar ki “Türkiye’deki sorun oraya masraf buraya masraf ve dünya piyasalarını tesirler.” Hayır etkilemeyecek. Zira aslında biz 2 sene evvelki operasyonlarla swap köprülerini yıktık, yabancı swap piyasalarının neredeyse tamamı Türkiye’den uzaklaştı. Yoklar. Yurtdışındaki piyasaların bizi etkileme ihtimali azaldı.

Güldağ: Para piyasaları tamam da ticari taraftan tesir kesinlikle olur…

Ağaoğlu: Ticari kanaldan etkileyecek. O yüzden anlattım Cenevre kanalına ait müşahedelerimi. Bizi etkileyecek kanal orası. Artık finansal taraftan gelecek bir kur baskısı, kur şoku güç. Artık son kullanıcıyı etkileyecek bir durum kelam konusu. O da dış ticaret tarafından gelecek olan tesir. Biraz önce bahsettiğin kağıtçının kağıt tedarik edebilmesi için yurtdışına akreditif açıp açamayacağı sorusu. Parasını peşin verip mal alması gerekecek. O vakit Türkiye nitekim cari açık veremez hale gelecek. Cari açıkla ilgili çok uzun vakittir büyük bir kusur vardır telaffuzda, ‘fonladığımız sürece cari açık sorun değildir’. Hayır fonlayabildiğiniz için cari açık verirsiniz. Cari açık verebilmemizin iki yolu vardır. Biri, uzun vadeli mal alırız, gelir Türkiye’de peşin satarız. Parayı sonra öderiz. İkincisi ise direkt yurtdışından kredi alırsınız, onunla malı peşin alırsınız sonra da kredi vadesini ödersiniz. O denli de cari açık verirsiniz. Görüldüğü kadarıyla bu tarafta yeni bir imkan şu an yok. Fakat eskileri lakin uzatırız. Bu da demektir ki sizin borçlanma tarafınız ve cari açık verebilme kapasiteniz azalmıştır, artık nakde döneceksiniz.

Güldağ: Bu çok önemli bir sorun Türkiye için. Umarım bu noktalara gelmeyeceğiz.

Önümüzdeki yıl nikelin yıldızı parlayabilir

Güldağ: Sanayi Kongresi’nden özel bir soru getirdim. Bir sanayicimiz bilhassa sordu. Hangi metal önümüzdeki periyotta tırmanışa geçebilir?

Ağaoğlu: Altın ve gümüş, biraz platine yenildiler. Platine yenilmelerinin sebebi de otomotiv şirketlerinin kullandığı bir bedelli metal olması. Onlar da çip nedeniyle üretim yapamıyorlar, çip nedeniyle üretim yapamadıkları bir durumda ister istemez platine olan talep büyük ölçüde azaldı, azalınca da öbür kıymetli metalleri de olumsuz tarafta etkiledi diye düşünüyorum. Şu anda benim gördüğüm kadarıyla yılı bu türlü bitiririz. Önümüzdeki yıl hangi kıymetli metal nasıl performans gösterir sorusunda da; Yeşil Mutabakat’a uygun olarak nikel daha değerli metallerden biri olacak. Oldukça dayak yemiş gümüşü de önümüzdeki periyot Yeşil Mutabakat içinde öne çıkacak pahalı endüstriyel metal olarak düşünüyorum. Önümüzdeki yıl bakır tarafında çok değerli bir hareket beklemiyorum. Nedeni de önümüzdeki yılın birinci yarısında Çin tarafında yaşanacak yavaşlamanın bakır tarafında tesiri olacağını düşünüyorum. Lakin elektrikli araçlar üzere nedenlerle nikel hala daha öncelikte. Doğal ki kobalt da buna eklenebilir fakat onu çok yakından takip etmiyorum.

Paritede yavaş yavaş tabanı buluyoruz Euro 2022’de biraz daha şanslı olabilir

Güldağ: Pariteyi soracağım. Orası da hareketli. Bilhassa önümüzdeki yıl için ne beklersin?

Ağaoğlu: Pariteyle ilgili artık tabanın bulunduğunu düşünen taraftayım. Kıymetli düşüşlerden bir adedini geçtiğimiz 2 hafta ile birlikte gördük. 1,11 ile 1,12’nin altına indiğinde orası benim için son noktalardan bir tanesiydi. Paritenin 14,50-14,60’lara kadar çıkmasını bekliyorum. Yılı da bu düzeylerde kapatırız diye düşünüyorum. Benim geçen sene başında yaptığım 1,2150-1,2350 varsayımım böylece bir tarih oldu. Tutturulamamış iddialarımın içine altın harfl erle yazacağım onu. Fakat önümüzdeki yıl Euro tarafında biraz iddialıyım. Bilhassa Lagarde’ın söylediklerinden sonra. En azından faiz konusundaki dengesizliği kıymetli ölçüde ortadan çıkartacağı için Euro tarafında önümüzdeki yılı biraz daha şanslı görüyorum.

Petrolde devletler üstü manipülasyon var hareket 65-85 dolar aralığında devam eder

Güldağ: Petrol de 6 hafta sonra tekrar üst hareketlendi. Yeniden ‘manipülasyon’ mu var?

Ağaoğlu: Devletler eliyle ya da ülkeler üstü diyelim, bu manipülasyon devam ediyor. Öncelikle Amerika stratejik rezervlerimi satacağım dediği için bir düşüş oldu. Rusya’nın Ukrayna’ya olan askeri yığınak sıkıntısı var, orada hala daha NATO- Rusya ortasındaki görüşmeler devam ediyor, savaş ihtimali az görünüyor. Benim için güzel haberlerden bir tanesi kısa vadenin daha uzun vadeye nazaran farkı değerli ölçüde azaldı. Bu istikrar açısından düzgün bir haber. Yani petrol fiyatında daha istikrarlı bir periyoda giriyor olabiliriz. Önümüzdeki yılın başı itibariyle şayet ki İran devreye girecek olursa, ki bu ihtimal geçen sene başında vardı, bu yıldan itibaren daha da güçlenecek diye de düşünüyorum. Bir kesim daha en azından 3 haneli sayıları biz 2022’de görmeyebiliriz kanısındayım. Varsayımım 65-85 dolar aralığında hareket edeceğimiz.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT
YAŞAM