Şans Sohbetleri: Bu hesabın altından nasıl kalkılır?

Güldağ: Yeniden epeyce ‘sıcak’ bir günde program gerçekleştiriyoruz. Merkez Bankası siyaset faizini 100 baz puan daha indirdi. “Acaba pas geçer …

17 Aralık 2021 40 views 0
reklam

Güldağ: Yeniden epeyce ‘sıcak’ bir günde program gerçekleştiriyoruz. Merkez Bankası siyaset faizini 100 baz puan daha indirdi. “Acaba pas geçer mi” diye düşünenler de vardı…

Ağaoğlu: Ben ‘500 baz puan artırır’ diye düşünüyordum. “Dalga mı geçiyorsun” diye soran arkadaşlara karşılığım; “Ben başlatmadım ki” oldu.

Güldağ: Sonuç itibariyle sürpriz bir karar değil. Lakin PPK metninde dikkat çeken sözler gördük. Merkez Bankası diyor ki, “Alınmış kararların birikimli tesirleri 2022 yılının birinci çeyreğinde takip edilecek. Ve bu periyotta fiyat istikrarının sürdürülebilir bir yerde yine şekillendirilmesi maksadıyla geniş kapsamlı siyaset çerçevesi gözden geçirme süreci yürütülecek” Bu kısım net olarak anlaşılmadı diye düşünüyorum. Sen nasıl okudun ‘ilk çeyrek’ bildirisini?

Ağaoğlu: Türkçeyi 58 yılımın 55 yılında kullanıyorum. Ben bu açıklamayı anlamadım. Metinde senin dikkat çektiğinden bir evvelki paragrafı da değişik. “Enflasyonda kasım ayında görülen yükselişte döviz kuru gelişmeleri global besin ve ziraî emtia fiyatlarındaki artışlar ile tedarik sürecindeki aksaklıklar üzere arz taraflı ögeler ve talep gelişmeleri tesirli olmaktadır.” Çok hoş bir cümle; yarısı gerçek yarısına da katılmıyorum, ancak değerli değil. Sonrasında gelen “Politika faizinin 100 baz puan indirilerek arz istikametli ve para siyaseti tesir alanı dışında arızi faktörlerin fiyat artışları üzerinde oluşturduğu süreksiz tesirlerin ima ettiği alanın kullanımının tamamlanmasına karar vermiştir”… Buradan anladığım yanılmıyorsam faiz indirimlerinin sonuna geldik diye bir ima var. Bu türlü olduğunu zannediyorum. Bir metin bu kadar karışık olmamalı. Türkçesini anlamakta zorluk çektiğimiz şu iki cümle bütün açıklamanın ana paragrafını oluşturuyor. Faiz indiriminin sonuna geldik deniyor. “2022 yılının birinci çeyreğinde yakından takip edilecek fiyat istikrarının yine şekillenmesi…” burası da sorunlu. Biz paralel bir fiyat istikrarı cihanında mi yaşayacağız, nasıl bir şekillendirme olacak? Bizim içinde bulunduğumuz cihan öteki bir yer de, bu yeni siyaset öteki bir tabanda mi oluşacak? Orada kendi halinde istikrarlı mı olacak, ‘biz burada ne yaparsak yapalım mı’ olacak? Çok anlamıyorum.

Güldağ: Merkez Bankası ile piyasa öteki sayfalarda, kitapta buluşamamış üzere görünüyor. Üstü kapalı bir ileti mı tabir ediyor bu?

Ağaoğlu: Neden bu kadar üstü kapalı iletiye muhtaçlık var. Ben anlamadım, siz de anlamadınız ki benden daha uygun bir Türkçe okur ve yazarısın. Bildiri net olmalı. Piyasa buna nazaran kendine taraf biçer. Anlamadığınız bir politikayı yorumlayacaksınız, ya piyasa yanlış yorumlarsa?

Güldağ: Faiz kararı öncesinde kur 15 düzeyini aşmıştı, karar sonrası da yükselişin sürdüğünü gördük. Günlük yüzde 5’i aşan artış yaşandı…

Ağaoğlu: Kurdaki artış çok önemli oranda. İş günü bazında konuşacağım; 220 iş günü bazında olması kaydıyla buradaki faizi tabir etmekte zorlanıyorum. Yani bir günlük devalüasyonu 220 iş gününde yaşadığımızda yüzde 13 binli bir sayı, faiz çıkıyor. Bu hesaba can dayanmaz. Buna meydan verilmemesi lazımdı. Kur 15,65’i aştı. Japon mesken bayanlarını hatırlar mısın o fiyatlara geliyorduk, o fiyatı o kapılara nakşetmeyeceksiniz.

Güldağ: Piyasanın hissettiği de bu, “ne yapacağız” diyorlar. Çekler masanın üzerinde duruyor, pahasının aylar sonra ne olacağını kimse bilmiyor. 31 Aralık beklentini de soracağım…

Ağaoğlu: Bir şey beklemiyorum. Hiçbir şey telaff uz edecek bahtım kalmadı.

Güldağ: Maalesef bir şey hesap edemiyoruz. 2022’yi konuşalım diyoruz ancak sene sonunu bile bilmiyoruz. Birinci faiz indiriminden sonra Merkez çekirdek enflasyona bakacağım demişti. Sonrasında cari istikrara hakikat yelkeni kırdı. Birinci çeyrekte farklı bir rota mı göreceğiz?

Ağaoğlu: “Cari fazla vererek kapatacağız” demişti fakat yılın son ayında o da olmayacak.

Güldağ: Sanki 2022’nin birinci çeyreğinde faiz indirimlerine devam edecekse farklı bir tabir benimseyeceğini mi bize anlatıyor?

Ağaoğlu: Benim şu anda gördüğüm, artık faiz indirimlerinin sonuna geldik.

Güldağ: Ben o denli anlamıyorum. Mevcut çerçevede faiz indirimlerinin sonuna geldik, yeni bir çerçeve ortaya çıkarsa onun devam edebilir üzere anlıyorum.

Ağaoğlu: Bu açıklamaya bu türlü bir şey koyduysam; “bir beklerim” demeye çalışıyorum. O yeni çerçeve dediğim şey de beklediğim vakit da ne olup bittiğini anlayayım da ona nazaran karar vereyim siyasetine misal bir şey.

Güldağ: İzah etmesi sıkıntı bir durum. Piyasanın net olarak anlayıp değerlendirememesi de fiyatlandı. Yani belirsizlik nedeniyle kurda üst istikametli hareketin sürdüğünü gördük.

Ağaoğlu: Bu belirsizlikler risk primini de artırıyor. Risk primi fiyatlara yansıyor, fiyatlar fiyatlama davranışlarını bozuyor. Geçen hafta cuma günü 13,80 olan kur bugün 15,60’lara geldi. 2 lira artış az buz bir şey değil. Yüzde 12’den bahsediyoruz.

Güldağ: Bu bile tek başına devalüasyon. Lakin biz bunun sonuna geldik mi onu da bilmiyorum. Sana daha evvel sormuştum; sanki devalüasyonun başında mıyız; yoksa daha üstleri görür müyüz? Sen de “Dur bakalım, onlar vahim günler” formunda bir cevap vermiştin. Lakin güya oralara gerçek gidiyoruz.

Ağaoğlu: Bu bir devalüasyon süreci. Pek tabi ki dalgalı kurda fiyatlar yavaş yavaş bir yerlerde dengelenir ancak 6 ay içinde tek taraflı bir hareketle geliyoruz. Çok önemli oranlara geldik. Sohbetimiz esnasında gördüğümüz en yüksek düzey olan 15,64’e nazaran ele alacak olursam; yılbaşından bu yana yüzde 112,93, daha berbatı en düşük gördüğümüz şubat ayının sonlarına yanlışsız 6,8977’ye nazaran yüzde 126,7 artış yaşanmış. Bu tek başına devalüatif bir süreç, dalgalı kur falan değil. En hızlandığı devir de aslında bakarsan 9,20’lerden bu yana olan periyot. Onu da okuyucular hesaplayabilirler.

“Asgari fiyat umarım çalışma barışını bozmaz”

Güldağ: Merakla beklenen minimum fiyat 4,250 TL olarak açıklandı. Yaklaşık yüzde 50’lik bir artış kelam konusu.

Ağaoğlu: Hatırlarsan onu da 3 bin 850 -4 bin ortası konuşuyorduk. Bu son hareketler bile bir artışı gerektirdi diye düşünüyorum. Zira geçtiğimiz enflasyonun bir kısmını karşılıyor lakin yeni gelecek enflasyona da bir modül önden yükleme yapılmış. Fakat benim varsayımım 1-2 ay içinde onun tesiri de kalkar. Taban fiyatın yansımaları ve kurdan gelecek tesirle birlikte, TÜİK enflasyonunda muhtemelen birinci çeyrekte yüzde 30’un üzerini görürüz.

Güldağ: Ek olarak gelir ve damga vergisinin kaldırılmış olmasını da unutmayalım. Önemli enflasyonist bir ortama yanlışsız gidiyoruz.

Ağaoğlu: Ben tek kaygımı paylaşayım; çalışma barışını bozmayacak bir artıştır umarım bu. Üretim tarafında dilerim kesinti ve aksamalar olmaz. Fiyatların yansıtılması bir iş, ancak bu fiyatların yansıtılmadığı durumlarda üretimin aksaması kimi mal ve hizmetlerin yokluğunun hissedilmesi hayat kalitemizi olumsuz tesirler. Umarım o noktaya gelmeyiz. Fiyatlama davranışlarının bozulması onu da beraberinde getirecek bir şey.

Güldağ: Kimi şeyler bulunmamaya başladı bile. Rahatsız edici bir boyutta değil şu an için. Antalya’da katıldığım bir toplantıda çiftçinin gübre atamadığı ve tarım ile besinde kimi yoklukların yaşanabileceği belirtildi. Detaylarını bir sonraki programımızda konuşuruz.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT
YAŞAM