Şans Sohbetleri: Patikadan çıktık, dağ yoluna saptık

Güldağ: 200-300 puan şok indirim bekleyenden faizi 25 baz puan artırır diyene kadar çabucak her senaryo konuşuluyordu lakin Merkez Bankası’nın …

19 Kasım 2021 28 views 0
reklam

Güldağ: 200-300 puan şok indirim bekleyenden faizi 25 baz puan artırır diyene kadar çabucak her senaryo konuşuluyordu lakin Merkez Bankası’nın faiz kararı ortalama beklenti doğrultusunda 100 puan indirim olarak geldi. Doğrusu ben Cumhurbaşkanı’nın küme toplantısı sonrasında ‘Merkez Bankası bağımsız’ vurgusu nedeniyle bu sefer ‘pas’ geçer diyenlerdendim. Cahillik işte… Karar sonrası, TL uygunca özgür düşüşe geçti. Ben ipin ucunu kaçırdığım için sana soracağım: Kur ne olur?

Ağaoğlu: Kısaca, ‘bilmiyorum’ diyeceğim maalesef. Zira bizim iş dünyası olsun, piyasalar olsun, birtakım kabul edilmiş kıymetlerimiz, kurallarımız yahut teorilerimiz vardır. Bunların büsbütün dışında bir dünyada yaşıyoruz şu anda. Anlamsız bir durum. Yalnızca şunu söyleyebilirim; biz otobandan çıkıp yan yola girmiştik. Sonra oradan da çıktık patika yola girdik. Artık oradan da çıktık…

Güldağ: Çarşağa mı girdik artık? Dağda dorukta çarşak derler, küçük çakıllı dik bir yoldur, daima geri kaydırır, çok zorlayıcı bir yoldur…

Ağaoğlu: Patikadan çıktık dağ yoluna girdik diyelim. Artık bu dağ yolunda da ileride bir tane sapak var. O sapaktan döndük döndük. Dönemedik gerisi uçurum.

Güldağ: Bunu geri çevirmenin epey maliyetli ve vakit alıcı olduğu istikametinde çok yorum işitiyorum iş dünyasının aktörlerinden…

Ağaoğlu: O denli katiyetle… Yel değirmenlerinden daha beter bir savaşa girmiş durumdayız. Ve o savaşımızı inanç temelli yaklaşımlara dayandırıyoruz. Bilimsel olarak kanıtlanmış, ne yaptığınızda ne üzere sonuçlar doğurabileceği üç aşağı beş üst aşikâr olasılıkları, yol haritalarını bir kenara bırakmış durumdayız.

Güldağ: Benim bir siyasetimiz, rotamız yok dememdeki neden de o. Geçen haftalarda tartışmıştık. Hazine ve Maliye Bakanımız öbür bir telden çalıyor, Merkez Bankamız apayrı bir telden. Bir orkestrasyon yok. Son olarak ‘faizi savunanlarla birlikte olmam’ sözü gelince çarşı güzelce karıştı. İstifa olabilir…

Ağaoğlu: Bu ortada bir şeyin altını kesinlikle çizelim: Bu toplantı MB tarihinde birinci sefer faiz kararı 5 dakika gecikmeli açıklandı. Bu küçücük bir şey görünmekle birlikte aslında çok büyük bir şey. Doğal teknik aksaklıklarınız olabilir. Fakat Fed’in nasıl açıkladığını söyleyeyim size; Fed bütün ilgili tarafl arı bir ortaya topluyor, kapalı bir odaya koyuyor, telefonları vs. kapattırıyor. Altyapıyı kuruyor ondan sonra açıklıyor. Altyapı sorunu olmaması gereken bir karar bu. 5 dakika gecikme aslında işin ciddiyetiyle ilgili problemler da yaratıyor.

Güldağ: Uygun bir irtibat yok. Yalnızca Merkez’de değil. Maliye Bakanlığı’nın döviz kararı da o denli değil mi? Bölümle hiç istiraşe etmeden, eksik-gedik kararlar açıklanıyor, sonra geri alınıyor, sonra tekrar kararname çıkarılıyor…

Ağaoğlu: Bir de bu kararı para siyasetinin olduğu gün mü alırsınız? İvedilikle… Biraz irtibat, biraz halkla münasebetler. Dersiniz ki biz 3 gün, 3 hafta, 3 ay, neyse bu sayısı 100 dolara indireceğiz.

Güldağ: Üstelik bölümün önerisi var dolar değil TL üzerinden belirlensin, hudut 10 bin lira olsun diye… Pekala, Merkez Bankası’nın açıklamasını nasıl okudun sen? Benim manaya kapasitem daraldı. Aralıkta bir indirim daha var mı artık?

Ağaoğlu: Valla bir cümlede 3 kere filan tesir sözü geçiyor, ben de zorlandım. ‘Kuru arz istikametli ve para siyaseti tesir alanı dışındaki faktörlerin fiyat artışların üzerinde oluşturduğu süreksiz tesirlerin, 2022 yılının birinci yarısı boyunca tesirini sürmesini beklenmektedir’ üzere bir cümle. Nasıl bir alan ima ediyor bilmiyorum lakin ‘tamamlamayı değerlendirecek’. Bu demektir ki aralıkta da faiz indireceğim. Bunu anlıyorum.

Güldağ: Goldman Sachs kavramış; 100 baz puan aralıkta indirir diyor . Lakin 2022 ikinci çeyrekten sonra da faiz artırımına başlar diyor.

Ağaoğlu: Lise edebiyat derslerinde ‘şair burada ne demek istiyor diye’ bir laf vardı. Bilhassa divan şiirini anlamaya çalışırken. İşte şairin burada ne demek istediğini ben anlamadım. İşin berbatı benim üzere işin içindeki biri anlamıyorsa, keza sen de o denli, burada önemli bir irtibat sorunu vardır.

Güldağ: İş dünyası da olup biteni kavrayamıyor. Enteresandır, ‘faiz indirimi dursun’ diyenlerin yanı sıra faiz artırmanın gerektiğini söyleyen iş insanları var artık. Bankacıları söylemiyorum. Gerçek dalın temsilcileri. Hammadde alımından sipariş teslimine kadar mutlaka fiyat belirlemekte büyük zahmet içindeler. Vadeli satışlar durdu. Peşin paraya da çabucak mal veremiyor. Malı verdiğinde de ‘eğer fark oluşmuşsa onu da almak durumundayım’ diyor…

Ağaoğlu: Zira anlamadığınız, bilemediğiniz bir yerde korkarsınız. Faiz indirerek sağlayacağımızı düşündüğümüz yarara karşı ödeyeceğimiz bedel o kadar yüksek oluyor. İnanç sarsılınca tekrar inşa etmek çok vakit alıyor. Maalesef misyondan af yahut istifalar üzere bir şey olursa, ki piyasada bekleniyor, o vakit sorun daha da artacak demektir.

Güldağ: Sanki biz kur hür piyasada belirlenir derken, süreç büyük bir devalüasyona dönüşür mü? 1994 üzere…

Ağaoğlu: Daima yükselen bir kur özgür piyasa değildir. Satamıyor kimse. Eline döviz gelmiş olan ihracatçı bile… Satsa canı yanacak. Lakin 94’teki farklı, müthiş bir şeydi.

Güldağ: Nerede durur sence?

Ağaoğlu: Kimse satmayıp, DTH’ını bozmazsa istikamet üst…

Güldağ: Yalnız şu anda gördüğüm döviz giriyor. Net kusur noksan 15 milyar dolar civarında. Bavul ticareti önemli arttı. Tamam swapları çıkarınca Merkez’in rezervi eksi 30 milyarlarda ancak altını da dahil ettiğiniz vakit 5 milyar dolar civarında artıda rezervler. Cari fazla da veriyoruz iki aydır. Ancak TL’deki bedel kaybı fecî boyutlara vardı.

Ağaoğlu: Şu an parametrelerimiz, yeniden cari fazlaya dönüyor. Merkez Bankası, çekirdek enflasyonu söylüyor. Lakin bunların hiçbirisi bir stabilite kazanmış değiller. O yüzden makro ekonomik bir model oturtup buna nazaran bir bedel tespiti yapmak bile neredeyse imkansız. Bir de hangi gün nasıl bir sürprizle karşılaşacağınızı bilmiyorsunuz. Bu ay değerli dış borç ödemeleri var. Onlar geride kalınca aralık ayında biraz daha istikrarlı bir ortam beklerim. Aralık ayının ikinci yarısı tatil ayıdır. Ocak ayının birinci iki haftası da o denli. Aralık ayının ortasına kadar bir sükûnetle gelsek bir istikrara kavuşacağız üzere… Çok zorladığında 11,25-11,50 ortası diyeyim dolar için. Fakat son 2 ayda 3 kez sene sonu kurunu değiştirdik. Bilmiyoruz, sahiden bilmiyoruz. Şu andaki ortam tam bir opak ortam.

Güldağ: Doğrusu yapılan açıklamalar da bu opak ortamı daha da opak hale getiriyor. Fotoğrafçı tabiriyle fl uluk arttı, netlik uygunca azaldı. Kestirim çok güç.

Ağaoğlu: Aralıktan sonra netlik biraz daha artabilir umudunu taşıyorum. Alışılmış iş tekrar idarede bitecek. Nasıl yönetileceğiz? Olasılıkları fazla zorlamamak lazım. Zorlarsanız sonuçta ortaya çıkacak görünüm da sizin hayal ettiğinizden çok farklı bir yerde olabilir.

Enflasyonun ana nedenlerinden biri doğalgazla birlikte petrol

Güldağ: Petrolde de enteresan hareketler oldu. 80 doların altına bir sarktı…

Ağaoğlu: Orada bilhassa İran denklemi var. İran’ın ne yapacağı ve nükleer görüşmelerde ne üzere aralık kaydedileceği sorunları var. Dünyada yükselen enflasyonun nedenlerinden biri de doğalgazla birlikte petrol. Artık düzgün haber doğal gaz geri çekildi, bunun değerli bir avantajı oldu. Yani, Henry Hub bölgesindeki doğal gaz kontratları bu yıl içinde gördüğü düzeylerin hayli gerisine geldi. 6,47 üzere bir seviyeyi görmüştü. Şu anda 5’in altında. Bu biraz rahatlatıyor.

Güldağ: Bir de kış çok soğuk geçecek telaşının kısmen de olsa kayboldu güya…

Ağaoğlu: Evet, bunun petrole yansıdığını da görüyoruz. 85 dolarları ben kısmen tepe üzere görüyordum, orada kaldık. Yeni yılın ikinci yarısından itibaren şubat, marttan itibaren daha net bir fotoğraf ortaya çıkacak. Ben çift hanelerden 3’lü hanelere geleceği beklentisine şu anda katılmıyorum.

Güldağ: 100 dolar düzeyini kısa vadede görmeyiz yani…

Ağaoğlu: Evet. Bir de bunu destekleyen ne var dersen, üretim tarafında bizim yaşadığımız sorunu Çin de bir müddet evvel yaşamaya başladı. Onların da kendi iç piyasasında arz ve tedarik sorunu var. Talep düşüşü de var. Bunun içinde Çin’in büyüme suratındaki düşüşün de hissesi var.

Güldağ: Çin için yüzde 3-4 beklentileri var.

Ağaoğlu: Emtia fiyatlarına bakarak kestirmeye çalışıyorum, çok düşeceğini de zannetmiyorum. Çin’de badireyi yaratan bu emlak dalındaki Evergrande ve gerisinden gelen 2 tane daha şirket oldu. Çin ‘kol kırılır yen içinde kalır’ yaklaşımıyla bir formda düzeltir sıkıntıyı. Çin’in A kümesi bonolarıyla bu ‘çöp’ kağıtları ortasındaki spread açılmakla birlikte kaliteli şirketlerin bonolarında bir yıkılma olmadı. Bu hala daha Çin tarafında umudun sürdüğünü gösteriyor.

Güldağ: Ya emtia tarafı?

Ağaoğlu: Bilhassa endüstriyel emtia tarafı, bakır, alüminyum ve nikel tarafına baktığında, bakır çok kritik eşiği geçti aşağı istikametli. Alüminyum çok kritik bir yerde, nikel 50 günlük hareketli ortalamasında. Buraları kıracak olursa aşağıya hakikat emtia fiyatlarında bir kesim gerilemenin hızlanabileceğini düşünüyorum. Fakat bunun sebebinin bu sefer navlun değil Çin telaşı olacağını düşünüyorum. Natürel navlun sorunu de hala daha devam ediyor. Harika bir Çin talebi yerini ölçülü bir talebe bırakacak olursa, ki petrolde ABD’nin rezervlerini satması şu andaki petrol fiyatlarının düşüşünün sebebi, hakeza Çin’den de bu türlü bir atılım beklendi. Hatta sattı satacak diye haberler de geldi. Hatta bir orta endüstriyel metaller tarafında da stratejik rezervleri satması kelam konusuydu lakin bunları geçelim temel problem Çin’in yavaşlıyor olması. Endüstriyel metaller tarafında bir modül gerilemeye sebep oldu. Kritik eşiklerde, bu hafta kıymetli eşiklerde şayet bunun altına inecek olursa bilhassa bu 50-200 günlük hareketli ortalamaların altına inecek olursa bir modül daha gerileme olur lakin benim beklentim kısa vadede bunu toparlasalar da ikinci denemede bu aşağı kırılacak. Ben şubat – mart periyodunda bilhassa metaller ve endüstriyel emtia tarafında bir gerileme olmasını bekliyorum.

Güldağ: Pekala Avrupa tarafında bunu olumlu ya da olumsuz etkileyecek bir gelişme olur mu?

Ağaoğlu: Avrupa’nın üzerindeki tatil havasının bir mühlet daha devam edeceğini düşünüyorum. Euro’nun kıymet kazanması Avrupa’dan ötürü olmayacak. Amerikan 10 yıllıkları şu anda 1,60’ta, 1,77’ye gitmezlerse, ki bir kez gittiler bir kez daha gideceklerini bekliyorum. Lakin gitmezlerse Euro’daki düzeltme sayesinde bir ölçü nefes alırlar lakin çok majör bir ekonomik gelişme ve toparlanma emaresini göreceğimizi zannetmiyorum Avrupa’da.

Euro’da 1,1315 üzerinde kalınırsa…

Güldağ: Pariteye de bakmakta yarar var diye düşünüyorum. Amerikan 10 yıllıkları da tesirli oluyor. Kısaca oraya ait görüşün ve beklentin nedir?

Ağaoğlu: Benim için kritik olan 1,1300 düzeyi, ki oraya kadar gelir diye geçen hafta da konuşmuştuk. 1,1265’lere geldik hatta orada. Artık kâfi çok aşırı satış bölgesinde Euro. Buradan düzeltme gelir. Teknik tahlil olarak baktığımızda da değerli dayanakların olduğu bir bölge 1,1315 düzeylerinin üzerinde kaldığı sürece işin biraz daha olumlu tarafına bakabiliriz Euro için. Bunun altında bir kapanış olursa tekrar endişelenirim. Euroda çok satış bölgesindeyiz bir düzeltme gelmesi lazım. O düzeltme nereye kadar dersen 1,16 üzere bir düzey. Lakin yakın vakitte olma ihtimali düşük. Dediğim üzere aralık ayının ikinci yarısından itibaren hareketler görece olarak azalacaktır diye düşünüyorum.

Paritede 1,09-1,12 ortası görülebilir

Güldağ: Pekala 1,70’lere, 1,77’lere hatta tahminen daha üstüne yanlışsız giderse Amerikan 10 yıllıkları o vakit sen dolar/Euro paritesinde teğe bire gerçek bir hareket bekler misin?

Ağaoğlu: Olmaz fakat 1,09-1,12 ortasını tekrar ziyaret edeceğini düşünüyorum. 1,77 kritik orası kırılırsa kesin bu türlü bir risk var doğrusu. Dolar endeksini söyleyeyim, 96,60 ya da 95,80’de, 70’te olan dolar endeksi dxy 96,60’lara kadar gidebiliyor. O hala daha 1,1250-1,13 bandını kâfi kılıyor gidebilmesi için ancak şayet o 100’e hakikat gidecek olursa 1,09-,1,12 bandı kesinlikle test edilir fakat şimdilik beklemiyorum onu.

Güldağ: Lakin bu türlü bir risk olduğunu da söylemekte yarar var. Bu Amerikan 10 yıllıklarını bizim âlâ izlememiz lazım, ben de o kanaatteyim.

Kriptolar altın ve gümüşü yendi

Güldağ: Endüstriyel metaller düştü mü çoklukla altın ve gümüşte bir üst gerçek toparlanma görürüz. Bu klasik teoriler hala geçerli midir değil midir kelam sende.

Ağaoğlu: Bu sene dediğim üzere bu enflasyona karşı teknik olarak altın ve gümüş inançlı limandı. Ne yazık ki kriptolar onları yendiler. Kriptolar da şu anda geri geldi. 67’leri geçemeyen Bitcoin şu anda 61’in altında ancak genelde enflasyona karşı kendimizi korumak için kripto tarafı bizim için daha kâfi, geniş bir kesim var. Güzel haber, altın için 1865 kritik düzey tam oralarda. Bu ortada gümüş altını çok desteklemiyor, gümüşün desteklemediği altının tek başına yönetebileceği bir yükseliş olamıyor. Gümüş şayet 25,25’in hatta 25,35’in üzerine çıkıp altının da 1865’in üzerinde olursa altını 1930’lara kadar devam edecek bir hareketi gelecektir diye düşünüyorum. Lakin yaklaşık 2-3 aydır söylüyorum anca 22,5’lerden 25’e getirdik gümüşü daha üst getiremedik.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT