Net Haber Türk

Sermaye piyasalarında duayen isim Berra Doğaner: Kimse var veya yok bu bankaya el koymalıyım

Dr. Berra Doğaner’in sermaye piyasaları ile tanışması bundan 38 yıl evvel, Türkiye’nin sermaye piyasaları inşasının sıfır noktasında başlıyor …

06 Şubat 2021 - 12:48 'de eklendi.
Sermaye piyasalarında duayen isim Berra Doğaner: Kimse var veya yok bu bankaya el koymalıyım

Dr. Berra Doğaner’in sermaye piyasaları ile tanışması bundan 38 yıl evvel, Türkiye’nin sermaye piyasaları inşasının sıfır noktasında başlıyor. Doğaner’in İMKB’nin tarihindeki birinci bayan idare konseyi üyesi olmasının yanında Takasbank’ta 12 yıl denetleme şurası, Merkezi Kayıt Kuruluşu’nda iki yıl ve Türkiye Sermaye Piyasaları Birliği’nde dört yıl idare heyeti üyeliği ve lider vekilliği de bulunuyor. Tam da bu nedenle “360 derece sermaye piyasası deneyimine sahip bölümdeki tek kişi olduğumu rahatlıkla söyleyebilirim” diyor Doğaner ve meslek hayatının 38 yılına sığdırdıklarını Dünya + okurları ile paylaşıyor.

Berra Hanım, meslek seyahatinizden başlayalım mı? Sermaye piyasasına girişiniz nasıl oldu?

Marmara Üniversitesi İşletme Fakültesi’ni birincilikle bitirdim. O yaz Hürriyet gazetesinde Sermaye Piyasası Kurulu’nun meslek çalışanı imtihan ilanını gördüm. Bankerlik hadisesinden sonra bu Şuranın kurulmasına karar verilmiş ve Heyet üyeleri atanmıştı, meslek işçisi alıyorlardı imtihanla.

Düşündüm Türkiye’de bir kurum sıfırdan kuruluyor. Sıfırdan kurulan bir kurumun içinde yer almak her vakit artıdır. Hem siz çok katkı verebilirsiniz hem de imkânlardan faydalanırsınız.

Kurul’un imtihanına bin dört yüz kişi girdi. Kelamlı, yazılı günlerce süren bir imtihandı. On dört kişi seçildi, başladık. Tıpkı vakitte Boğaziçi Üniversitesi’nin master imtihanlarına da girmiş ve kazanmıştım. Birinci karar noktam o oldu. Boğaziçi’ne mi gideyim, ki Marmara’dan birinin orada kabul alması çok istisnaiydi, SPK’ya mı başlayayım? SPK’yı tercih ettim. Kurul’da misyona başladıktan sonra İşletme Dekanı’nın Şura Liderimizi arayıp beni Boğaziçi için ikna etmesini rica etmesi unutulmaz bir anımdır. Ankara’da olup Kurul’da çalışıp Mülkiye’ye bulaşmamak olmaz diyerek master ve doktoramı finans ve sermaye piyasaları alanında orada tamamladım. Bir sene de dünyanın en güzel finans okulu Wharton School of Finance’e gittim. Yeniden Kurul’un tertipleri ile NYSE, Nasdaq, NASD, Standard&Poors, Moody’s, SEC, Merrill Lynch başta olmak üzere çok sayıda kuruluşa şahsen gidip hazırladığım raporlarla Türkiye’de sermaye piyasasının gelişimine katkı verdim.

Hala şirketlere danışmanlık yapıyorum, bağımsız idare konseyi üyeliklerim var ve OSTİM Teknik Üniversitesi öğretim üyesiyim.

Özel kesime geçişinize dönelim mi?

Konseyde sekiz yılım dolmuştu. O noktada bir yol ayrımına gelmiştim. Heyette kalarak bürokraside yönetici olmak ya da özel kesime geçip özel bölümde yönetici olmak. Gelen teklifleri yöneticilerimle paylaştım. O kadar çağdaş bir kurum ki burası, bize özel bölüme geçmek için müsaade verdiler. Biz bu şahıslara yatırım yaptık, artık de bizi bırakıyorlar gözüyle bakmadılar. “Burada bu işin teorisini, masanın bürokrasi tarafını öğrendiniz, etik prensiplerimizi öğrendiniz. Artık aracı kurum tarafına gidin ve istediğimiz piyasa yapısını oluşturun” dediler.

Cet Menkul Kıymetler’den gelen teklifi kabul ettim. Sekiz yıl orada Genel Müdür Yardımcısı olarak çalıştım. Genel Müdürümüz de şirketin sahibi, genç yaşına karşın vizyoner bir kişi olan Korhan Kurdoğlu idi. Ağustos 1991’de sekiz yıldan sonra, Genel Müdür olabilmek için bu kere Yüksel İnşaat’ın aracı kurumu olan Meksa Yatırım’a geçtim. İki sene de orada çalıştım. Bu ortada yıl 1999 oldu, kızım dünyaya geldi. Onunla biraz vakit geçirmek istediğim için Meksa Yatırım’dan müsaade istedim.

“YARIN BEŞ BANKAYA EL KOYUYORUZ”

Bankalara el konduğu bir devirde vazifeye çağrılıyorsunuz.

21 Aralık 1999 gecesi, on iki civarında telefonum çaldı, açtım. Arayan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Lider Yardımcısı Erdal Aslan’dı. “Yarın beş bankaya el koyuyoruz, sizi de bunlardan birinde idare şurası üyesi olarak görmek istiyoruz. Kabul eder misiniz” dedi. ‘Ne vakit karşılık vermem gerekiyor’ dedim, “Hemen, şimdi” dedi. Çok kısa düşündüm telefonda. İktisat tarihi yazılıyordu ve ben şahsen içinde olacaktım. ‘Evet, kabul ediyorum, hangi banka’ dedim. “Esbank… Yarın sabah 9’da bankanın İstanbul Tepebaşı Odakule’deki genel merkezinin önünde olun. Toplam beş idare konseyi üyesi olacaksınız, sabah kapıda buluşacak, üst çıkıp bankaya el koyacaksınız” dedi. Sonraki sabah kalktım. 9’da Odakule’nin önündeydim. 9’u beş geçti kimse yok. On geçti, on beş geçti, yirmi geçti kimse yok. Erdal Bey’in numarasını da almamıştım, yani kiminle irtibat kuracağım, ne yapmalıyım bilmiyordum. Sonra şunu düşündüm. Devlet bana bir vazife verdi, kimse var yahut yok bu bankaya el koymalıyım.

Kolluk kuvveti var mıydı yanınızda?

Kimse yok, tek başımayım. Gittim kapıya. “Nereye geldiniz” dedi güvenlik vazifelisi. Bankaya el koymaya geldim desem beni içeri almayacak. Yazı yok elimde, hiçbir şey yok. İdare katına çıkıyorum dedim. Sekreter görüşmeleri için değil mi dedi. Evet dedim. Çıktım yedinci kattı zannediyorum. İdare Konseyi Lideri Mesut Erez’di. Bankaya el koymaya geldim dedim sekreterine. Sekreter ne diyeceğini bilemedi. Ben yürüdüm aslında. Girdim kapısından içeri idare konseyi liderinin. Ben bankanıza el koymaya geldim, dedim. Merkez Bankası beni dün gece görevlendirdi. O sırada sekreter alı al moru mor, elinde bir sayfa yazı ile geldi, masanın üstüne kâğıdı koydu. TCMB Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu tarafından bankanıza el konulmuştur. Ama hâlâ gelen giden yoktu. Erdal Bey’i arattırdım Ankara’dan. Durumu anlattım. Tarih 22 Aralık 1999. Kardan Atatürk Havaalanı kapanmış, hiçbir uçak inememiş, başka dört kişinin biri İzmir’den, üçü Ankara’dan geliyordu. Hiçbiri gelememiş.

Esbank ile birlikte Es Yatırım devriniz de başlıyor. Orada enteresan bir anınız var mı?

İki yıla yakın Esbank İdare Heyeti Üyeliğim sürdü. O devirde Es Yatırım’ın İdare Şurası Lideri oldum. Daha sonra TMSF Esbank’ı satışa çıkarttı, satamadı. Es Yatırım’ı da satışa çıkarttı. Arap asıllı Kanadalı bir işadamı olan Hüseyin Numan Soufraki Es Yatırım’ı satın aldı. Tıpkı vakitte yeniden TMSF’den bir portföy idare şirketi, bir sigorta şirketi, bir leasing şirketi olmak üzere toplam dört şirket satın aldı.

Kendisinin asıl gayesi Pamukbank’ı satın almaktı. Onu da ihaleye çıkartmıştı TMSF. Fiyat teklifi sunduk, birinci ikiye kaldık. Ama Pamukbank’ı satmaktan vazgeçip Halkbank ile birleştirmeye karar verdiler. Bu nedenle Soufraki’nin bankayı alıp, gerisine da sigorta, yatırım şirketi, portföy idaresi şirketi, leasing şirketi ekleyerek büyük bir finansal küme olma gayesi ortadan kalktı. Bankayı alamayınca elinde dört iştirak kaldı. Bir gün bu dört iştirakin genel müdürlerini topladı ve dedi ki, “Ben buraya banka amacıyla geldim. Bu dört şirket ölçek olarak benim yönetmek istediğimden çok küçük. Münasebetiyle ben bunları kapatıp gitmeye karar verdim. Sizlere bir ay mühlet. Müşterilere, çalışana bunu deklare edin.”

“NEDİR Kİ BİR BUÇUK, İKİ MİLYON DOLAR”

Neden satış yoluna gitmedi, tasfiye yoluna gitti?

Tıpkı soruyu ben de kendisine sordum. Fırsat verin, bu aracı kurumu satalım. Yalnızca lisans bedeli bir buçuk, iki milyon dolar eder, dedim. “Berra Hanım, nedir ki bir buçuk, iki milyon dolar. Hiç uğraştırmayın beni” dedi. O kadar varlıklıydı ki…

Lakin içim el vermedi, bu bedeli dağıtmaya. Zira bir bütünken bedel tabir ediyorsunuz. Hüseyin Beyefendi ile konuştuktan sonra sonraki gün büyük müşterileri topladım. Bana güveniyorsanız bir yere gitmeyin, dedim. Ben eksiksiz bu tertibi bir yere taşıyacağım. Bir tanesi kımıldamadı. Hepsi süreç yapmaya devam ettiler.

Çalışanı topladım. Birebir konuşmayı onlarla da yaptım. Bir tek işçi ayrılmadı. Tahminen yüz bireye yakındık. O sırada Gedik Yatırım, bir aracı kurumu satın almıştı Marbaş Menkul Pahalar. Bir müddettir de faaliyetsiz halde tutuyordu. Gittim Gedik’in sahibi bedelli dostum Erhan Topaç’a durumu aktardım. ‘Ben bu yapıyı dağıtmak istemiyorum, senin de Marbaş kenarda duruyor. Ben eksiksiz buraya entegre olayım’ dedim. Ayağa kalktı. Elini cebine attı, sembolik olarak bir anahtar çıkardı, “Marbaş senindir” dedi.

Daha sonrasında çalışanın yarısının bordrosunu Marbaş Menkul’e aldık, yarısı Es Yatırım’da kaldı. Marbaş’a giden çalışanımız tek tek müşteri hesaplarını açtı, müşteriler oraya aktarıldı, Es Yatırım süreç hacminde ve kredilerde en sona inerken Marbaş üst hakikat çıktı. Bir aracı kurumu kes yapıştır ile bir yerde kapatıp bir yerde açtık. Hem işçi bağlılığını, hem de güzel hizmet vermenin mükafatı olarak müşteri bağlılığını canlı canlı yaşamış olduk.

Odakule’nin önündeki upuzun kuyruk…

Esban’a el koyma günü bir tesadüf yaşandı. Odakule’nin üst katlarında banka, taban katında da Es Yatırım vardı. Doğal bankaya el konulunca bütün kameralar bankanın önüne geldi. Şunu görüntülemek istiyorlardı. Beşerler kuyruk olmuş, para çekiyor. Evet, Odakule’nin önünde upuzun bir kuyruk vardı. Fakat…

Mikrofon tutuyorlar. Para çekmeye geldiniz, değil mi? Vatandaş yanıt veriyor, hayır para yatırmaya geldim. Öbürüne tutuyor. Para çekiyorsunuz değil mi? Hayır para yatırmaya geldim. Durum şuydu: O gün Aksu Enerji’nin halka arzı vardı ve Es Yatırım liderliğini yapıyordu. Sabah dörtten itibaren beşerler kapıda kuyruk olup pay senedi almaya gelmişlerdi. Tam bankaya el konulduğu gün…

SON DAKİKA
İLGİLİ HABERLER