Tahıl piyasası diken üstünde

Evrim KÜÇÜK Dünyanın beslenmesinde azotlu gübre çok büyük değer taşıyor. Sentetik gübre üretilmeye başlamasından bu yana yana dünya nüfusu 1.7 …

09 Kasım 2021 40 views 0
reklam

Evrim KÜÇÜK

Dünyanın beslenmesinde azotlu gübre çok büyük değer taşıyor. Sentetik gübre üretilmeye başlamasından bu yana yana dünya nüfusu 1.7 milyardan yaklaşık 8 milyara çıktı. Hatta kimi uzmanlar, ‘küresel nüfus azotlu gübre olmadan bugünkünün yarısı düzeyinde olurdu’ biçiminde varsayımlar yürütüyor. Mısır, kanola ve öbür mahsullerin üretimini artırmak için en yaygın kullanılan gübrelerden biri olan azotlu gübre fiyatları, on yıldan fazla bir müddettir en yüksek düzeylerinde ve yüksek fiyatların sürmesi bekleniyor. Bunun da bilhassa gelecek yıl global tahıl üretimini tehdit edeceği belirtiliyor.

Global besin fiyatları, iklim değişikliğinin ekinleri tahrip etmesi ve pandeminin üretimi sekteye uğratması nedeniyle son 12 ayda yüzde 30’dan fazla artarak on yılın en yüksek düzeyine ulaştı. Son aylarda yaşanan gübre krizi ise tahıl üretiminde en önemli tehditlerden biri haline gelerek mısır, pirinç ve buğday üzere temel besin üretimini tehlikeye atıyor. Kimi fabrikalarında azotlu gübre üretimini güç maliyetindeki artış nedeniyle askıya almak zorunda kalan dünyanın en büyük gübre üreticilerinden CF Industries, azotlu gübre kahrının gelecek yıl global mahsulü azaltabilecek değerli bir tehdit olduğu uyarısı yaptı. CF CEO’su Tony Will bir konferans görüşmesinde analistlere verdiği demeçte, “Gübre talebini karşılamakta eza yaşanabilir. Bu nedenle, gelecek yıl global bazda mahsul ölçüsünün düşeceğini düşünüyoruz” değerlendirmesinde bulundu. CF’nin Satıştan Sorumlu Kıdemli Lider Yardımcısı Bert Frost da, güçlü global gübre talebinin en az 2023’e kadar süreceğini söyledi.

Dünyanın en büyük gübre üreticilerinden ikisi olan Nutrien Ltd. ve Mosaic Co., fiyat artışının devam etmesini bekliyor. Kanadalı gübre üreticisi Nutrien’in denetimindeki ihracat şirketi Canpotex ve bir öteki büyük gübre üreticisi Mosaic, potasyum stoklarının kilit pazarlarda tarihi düzeylerin altına indiği uyarısı yapıyor. Her iki şirket de gübre fiyatlarının dünya genelinde rekor seviyede talep nedeniyle artmaya devam edeceğini düşünüyor.

Green Markets analistlerinden Alexis Maxwell, “Çiftçiler daha yüksek gübre maliyetini daha düşük mahsul üretimi ve akabinde daha yüksek besin fiyatları formunda tüketicilere aktarabilir” uyarısı yapıyor. Green Markets’a nazaran, Kuzey Amerika gübre fiyat endeksi ton başına 1.017 dolarla ekim ayında ulaşılan rekora yakın düzeyde. Azotlu gübre üretiminde kullanılan Batı Avrupa amonyak fiyatları da geçen hafta yüzde 12 artarak 13 yılın en yüksek düzeyi olan 910 dolar/ tona ulaştı.

1 ayda yüzde 3.2 artış

Besin ve Tarım Örgütü’nün tahıl fiyat endeksi Ekim ayında bir ay öncesine nazaran yüzde 3.2 yükseldi. Tahıl fiyatlarındaki artışta başı çeken yüzde 5’lik yükselmeyle buğday fiyatları oldu. Buğday fiyatları beş ay art geriye yükselerek Kasım 2012’den bu yana en yüksek düzeyine geldi. Dünya bitkisel yağ fiyatları bu ay yüzde 9,6 artarak rekor düzeye çıktı. Malezya’daki işgücü kıtlığı üretimi engellemeye devam ederken palmiye yapı fiyatları da arttı.

Kapasite kullanımı azaldı, çalışana müsaade kullandırılıyor

● Rusya geçen hafta ülkede besin fiyatlarında daha fazla artışı engellemek için azotlu gübre ihracatını altı ay boyunca sınırlayacağını duyurmuştu.

● Çin de azot ihracatını sonlandırıyor.

● Brezilya genelinde, ülkedeki kahve çiftçilerinin yaklaşık üçte biri kâfi gübreye sahip değil. RR Consultoria Rural’ın yöneticisi Regis Ricco’ya nazaran, Brezilya’daki kahve üreticilerinin yaklaşık yüzde 30’u sipariş ettikleri gübreleri alamadığını ve geri kalanının da alacak gübre bulamadığını söylüyor. Bunun önümüzdeki iki yıl kayıplara yol açabileceği tasası var.

● ABD’de kimi mısır üreticileri gübreye geçen yıl ödediklerinin iki katından fazla fiyatlar görüyor. Mısır üretimi ağır formda azotlu gübre gerektirdiğinden, birtakım çiftçilerin soya fasulyesine geçerek maliyetleri düşürmeye çalışabileceği belirtiliyor. Chicago’da mısır vadeli süreçleri, ekimlerin azalmasına ait kaygılar nedeniyle ekim ortasından bu yana yüzde 10’dan fazla arttı.

● Tayland’da Tarımcılar Derneği lideri Pramote Charoensilp, “Bir ton gübre artık bir ton pirinçten daha pahalı” diyerek devletin müdahale etmesi daveti yapıyor.

● AB de risk altında. Gübre kıtlığı, dünyanın en büyük buğday ihracatçısı ve kıymetli bir arpa tedarikçisi olan Avrupa Birliği’nde tahıl randımanını ve kalitesini azaltabilir. Mahallî çiftçi kümeleri, artan gübre masraflarının tarım bölümü maliyetlerine 4 milyar euro ekleyebileceğini varsayım eden ortak bir açıklamada, “Fransa’daki kıtlık riski gün geçtikçe daha net hale geliyor” diyor.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT