Tarımda gübre alarmı

Mehmet Hanifi GÜLEL Dünyada devam eden gübre krizi, Türkiye’yi de olumsuz etkiliyor. Döviz kaynaklı fiyat artışları nedeniyle çiftçiler gübreye …

07 Aralık 2021 60 views 0
reklam

Mehmet Hanifi GÜLEL

Dünyada devam eden gübre krizi, Türkiye’yi de olumsuz etkiliyor. Döviz kaynaklı fiyat artışları nedeniyle çiftçiler gübreye erişemiyor ve eser ekiminde gübre kullanımında azaltmaya gidiyor. Başta buğday olmak üzere birçok eserde ekim esnasında atılması gereken gübre yüzde 50 daha az kullanılıyor. Gübre kullanımının azaltılmasının, önümüzdeki dönem önemli rekolte kayıplarına neden olması bekleniyor. Ziraat odaları liderleri, Türkiye’nin gereksinim duyduğu buğday ve arpa üretiminde meydana gelebilecek rekolte azlığının, 2022 yılında önemli fiyat artışlarına neden olabileceğini belirtiyorlar. Gübre kullanımının azalması besin güvenliğini de tehdit ediyor. Ayrıyeten bu durumun Türkiye’nin ithalat faturasının daha da kabarmasına yol açması bekleniyor.

Öte yandan yüksek gübre fiyatlarından ötürü başta Güneydoğu olmak üzere, tahıl ekimlerinde eser deseni değişiyor. Birçok çiftçi kuru tarım yapılan alanlarda buğday ve arpa yerine daha az gübre isteyen mercimek ve nohut ekimine yöneliyor. Türkiye’nin global ısınmadan ötürü kuraklığın pençesinde olması, çiftçilerin ekim yapmaya uzaklıklı olmasına neden oluyor.

“Mercimek ve nohut alanları yüzde 70 arttı”

Şanlıurfa’da mercimek ve nohut alanlarının geçen seneye oranla yüzde 70 oranında arttığını kaydeden Hilvan Ziraat Odası Lideri ve Şanlıurfa Ziraat Odaları Vilayet Uyum Heyeti Lideri Hikmet İpar, bunun nedeni olarak gübre kullanımını gösterdi. İpar, “Gübre çok değerli olduğu için çiftçiler ekim sırasında daha az gübre isteyen eserlere yöneldi. Daha evvel çok az gübre verdikleri mercimeğe hiç vermemeye başladılar. Gübrenin kıymetli olmasından kaynaklı mercimek ve nohut alanlarımız arttı. Gübredeki fiyat artışı ekim desenini değiştirdi. Son 17 aydan bu yana gübreye 37 kere artırım geldi. DAP gübre fiyatı 3 bin TL’den 14 bin 200 liraya yükseldi.

Önümüzdeki yıl şöyle bir tasamız var; buğday ekim alanları azaldığı için muhtemelen Türkiye’de üretilen toplam buğday ölçüsü düşecek ve ithalatı daha çok artacak” dedi.

Bölgede yağışların gecikmesine karşın, üretimde rastgele bir sorun beklemediğini söz eden İpar, genelde mercimeğin yağmurdan sonra ekildiğini ve bu durumun mercimek ekimlerini geciktirdiğini aktardı. Şayet iklim kaideleri düzgün giderse mercimek rekoltesinde geçen yıla nazaran artış beklendiğini lisana getiren İpar, “2021’de kuraklıktan ötürü rekoltede önemli oranda azalma meydana geldi. Bu yıl artmasını bekliyoruz. Son yılarda çiftliler birtakım yerleri bahçeye çevirerek badem ve fıstık ekimine ayırıyor” diye konuştu.

Çiftçilerin şu anda en büyük meselesinin yüksek girdi maliyetlerden ötürü ekim yapamamak olduğunu tabir eden İpar, çiftçilerin borçlanarak ekim yapabildiğini aktardı. Kuraklık desteklemelerinin de daha ödenmediğini hatırlatan İpar, “2021 yılının sertifikalı tohum dayanağı dahil daha ödenmedi. Sertifikalı tohum kullanımında da bölgemizde bir nebze de olsa düşüş oldu. Bu durum da sertifikalı tohum fiyatlarının artışından kaynaklandı. Yeniden çiftçilerin Ziraat Bankası borçlarında hala bir değişiklik yapılmadı” formunda konuştu.

ZİRAAT ODASI LİDERLERİ DEVLETTEN ACİL TAKVİYE BEKLİYOR

Sulu tarımda pamuk ve mısır ekimi fazla

Bu yıl yüksek fiyattan ekim yapabildiklerini tabir eden Diyarbakır Ziraat Odaları Vilayet Uyum Konseyi Lideri Mehmet Cevat Kanıt, bu mevsimde buğday, arpa ve mercimek ekimi yapıldığını bildirdi. Bu yıl gübre fiyatının artışından ötürü bilhassa kuru anlarda mercimek ve nohut ekiminin artacağına dikkat çeken Kanıt, “Sulu tarım yapılan alanlarda pamuk ve mısır ekimine talep fazla. Ekimlerde gübre ölçüsünü azaltan çiftçiler oldu. Toprak tahliline nazaran sulu tarımda 40 kilo gübrde kullanan çiftçi bu yıl 20 kilo kullanabildi” dedi.

Mardin’de mercimek ekimi yüzde 30 civarında

Mardin Kızıltepe Ziraat Odası Lideri Bedirhan Dinler, fiyatının çok yüksek olmasından ötürü kâfi gübrenin kullanılamadığını aktardı. Evvelce 30 kilo buğdaya, 30 kilo gübre attıklarını bilgisini veren Dinler, “Şimdi 30 kilo buğday, 15 kilo da gübre kullanıyoruz. Gübrenin fiyatı çok yüksek olmasından ötürü çiftçinin gücü yetmiyor. Bizde de mercimek ve nohut ekiminde artış oldu. Devletin yüzde 75 takviyeli mercimek tohumu dağıtmasıyla birçok çiftçi mercimek ekmeye başladı. Bölgede evvelce yüzde 10 civarında olan mercimek ekimi, bu yıl yüzde 25-30 civarında. Öteki yandan bölgemizde kuraklık haricinde en büyük kasvetimiz elektrik fiyatlarının yüksek olması” diye konuştu.

“Üreticilerimiz bu gübre fiyatı ile takviyeyi maalesef yapamaz”

Gübre fiyatlarında yaşanan fiyat artışına karşı, devletten ivedilikle dayanak beklediklerini söz eden Karatay Ziraat Odası Lideri Rıfat Kavuneker, üreticilerin ekim ayında taban gübresini ileride destek ederim niyetiyle az kullandığını bildirdi. Gübre fiyatlarının şu anda 4 kat artmış durumda olduğuna dikkat çeken Kavuneker, “2021 yılı başında üre gübresi 3,5-4 bin TL civarında seyrederken şu anda 13 bin TL. Üst gübresinin fiyatı geçtiğimiz yıllarda taban gübresine nazaran çok aşağıdayken şu anda taban gübresini de geçmiş durumda. Üreticilerimiz bu gübre fiyatı ile takviyeyi maalesef yapamaz. Esasen global manada kuraklığın yaşandığı bir süreçteyiz. Bu yüzden devletimiz nasıl yurt dışından arpayı, gıdayı dengelemek için ithal ediyorsa, gübreyle de ilgili bu türlü bir çalışma yapmasını bekliyoruz. Çiftçiye gübreyi, üretimi arttırmak için dayanak olarak versinler. Zira bu türlü giderse üretim maalesef düşecek. Bir de şöyle bir meşakkat kelam konusu; gübreyi atarız ancak yağış olmazsa bu durum farklı bir randıman düşüklüğüne sebep olacak. Süreç yağışa bağlı değişkenlik göstereceği için şu anda ne kadar bir randıman kaybımız olur kestirmek çok güç. Hükümetimizden ivedilikle gübre konusunda takviye bekliyoruz” dedi. Merkez Meram Ziraat Odası Lideri Murat Yağız ise, gübre fiyatlarının artmasıyla dekara düşen gübre atım ölçüsünün yüzde 50’nin altına indiğini belirterek; “Bu durum randımana yüzde 50 oranında yansıyacak. Burada izlenmesi gereken siyaset şu; Dünyada şu anda 4 ülkede; Rusya, ABD, Hindistan ve Çin’de gübre ve güç maliyetleri sabitlenmiş durumda. Tıpkı siyasetin ülkemizde de uygulanması gerekiyor. Şayet tedbir alınamazsa üretim yüzde 50’den fazla etkilenebilir. Temel gübre kullanımı 12. aydan sonra başlayacaktır. Hükümetimiz fiyatlar a müdahale ederse bu durumun iktisada büyük bir katkısı olacaktır” diye konuştu.

“Devalüasyon olduğunda bile gübre yüzde 100 artardı”

Bölgelerinde 2021 döneminin bittiğini ve son olarak buğday ekildiğini kaydeden Adana Yüreğir İlçe Ziraat Odası Lideri Mehmet Akın Doğan, ekilen buğdayda da, ya az gübre kullanıldığını ya da hiç kullanılmadığını söyledi. Temel gübre kullanımının şubat, mart, nisanda aylarında başlayacağını karpuz, soğan, yeşil zerzevat, narenciye, mısır ve pamuk üzere eserlere gübre verilmesi gerekeceğini aktaran Doğan, “Şu anda gübre fiyatları çok yüksek ve bir belirsizlik var. Evvelce gübre fiyatları bu kadar artmazdı, devalüasyon olduğunda bile yüzde 100 artardı, artık bir yılda yüzde 400 – 600 ortasında artış oldu. Yalnızca parası olan gübre kullanacak. Bu durumun ziraî üretimde ne kadarlık bir düşüşe neden olacağı, bölgemizde gübre kullanımının başladığı bahar aylarında daha net ortaya çıkacak. Gübreciler de eskisi üzere çekle, senetle gübre vermiyor. Peşin parayla gübreyi alamayan kişi, ya gübreyi az kullanacak ya da dışarıdan, banka kredisinden, tefeciden para bulmaya çalışacak” dedi.

“Zamanında ödenmeyen takviyeler çiftçinin işine yaramıyor”

Artan girdi maliyetlerinden ötürü çiftçilerin gübreye ulaşamadığını söyleyen Şahinbey Ziraat Odası Lideri Ali Çolak, bir yıl öncesine kadar ortalama 250 liradan aldıkları 50 kilogramlık gübrenin fiyatının şimdilerde 600 lira düzeylerinde olduğunu söyledi. Çolak, bu durumun gübre kullanımını yarı yarıya düşüreceğini tabir etti. Görüştüğü çiftçilerin birçoğunun gübre alamadığını aktaran Çolak, “Bunun sonucunda da hasadı yapılan eserin kalitesi ve rekoltesi düşecek. Bu şimdilik büyük bir sorun olarak karşımıza çıkmasa da ilerleyen yıllar için çok büyük bir tehlike arz ediyor. Devlet takviyesi veriliyor lakin biz buna cep harçlığı diyoruz. Devlet “mazotun ve gübrenin yüzde 50’si bizden” diyor lakin çiftçiye verilen dayanak maliyetlerin yüzde 15-20’sini fakat karşılıyor. Ayrıyeten vaktinde ödenmeyen takviyeler çiftçinin işini de zorlaştırıyor. 2022 yılına girmek üzereyiz ama biz şimdi 2021 yılının dayanaklarını önümüzdeki şubat ve mart aylarında alacağız ve şu an hasat ekim devrindeyiz. Çiftçinin şu an dayanağa gereksinimi var. Her çiftçi borca da gübre alamıyor. Bizim devletten beklentimiz takviyelerin kâfi ve vaktinde ödenmesi” tabirlerini kullandı.

“Samsun’da tarıma dayalı üretim yüzde 30 azalacak”

Gübre fiyatlarının artmasıyla birlikte Samsun’da çiftçilerin mağdur olduğunu söyleyen Samsun Ziraat Odası Lideri Hasan Tütüncüoğlu, bu sene Samsun’da tarıma dayalı üretimin yüzde 30 azalacağını lisana getirdi. Gübre fiyatlarının aşağıya çekilmesi tarafında adımlar atılması gerektiğini aktaran Tütüncüoğlu, “Biz her ne kadar çiftçimizin yanında olsak da onlara asıl devletin sahip çıkması lazım. Gübre dayanağının daha fazla arttırılması tarafında çalışmaların yapılması gerekiyor. Randımanda daha fazla azalma olmaması için gübre fiyatlarının düşürülmesi istikametinde devletimizin hemen olumlu kararlar almasını istiyoruz” dedi. Tütüncüoğlu, gübre alamayan tıpkı vakitte da topraklarını gübresiz bırakmak istemediklerini söyleyen çiftçilerin hayvansal gübreye yöneldiklerini lisana getirdi.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT
YAŞAM