Yeni ekonomik modelin detayları: Büyümenin kaynağı sıcak para değil cari fazla

Mehmet KAYA Cumhurbaşkanlığı İktisat Danışmanı Cemil Ertem tarafından Kasım ayı sonunda hazırlanan sunumda, “Yeni Ekonomik Modelin” temel …

15 Aralık 2021 29 views 0
reklam

Mehmet KAYA

Cumhurbaşkanlığı İktisat Danışmanı Cemil Ertem tarafından Kasım ayı sonunda hazırlanan sunumda, “Yeni Ekonomik Modelin” temel hedefi, “Yeni ekonomik modelde düşük faiz ortamı ile yatırımların desteklenmesi, büyümenin ve istihdamın sürdürülebilir hale getirilmesi, rekabetçi kur avantajı ve yatırımların artmasıyla ihracatın artırılması ithalatın düşürülmesi ve nihayetinde cari açığın cari fazlaya evrilerek dış borca bağımlılığın ortadan kaldırılması amaçlanmaktadır” olarak tanımlandı. Maliye siyasetine yönelik olarak ise bir amaç konularak, “Dolaylı vergilerin azaldığı, direkt vergilerin arttığı çağdaş bir bütçe anlayışına geçmeyi hedefliyoruz” denildi.

Gerçek bölümde türbülans

Sunumda, ihracattaki istikrarlı artışın sağladığı ekonomik katkılara işaret edilerek, bunun Merkez Bankası kullanılabilir rezervlerini de artıracağı belirtildi. DÜNYA’nın elde ettiği “Yeni Ekonomik Model Münasebetleri –Getirileri” başlıklı sunumda, Ak Parti hükümetleri devrinde de uygulanan temel siyaset bileşeninin sonuç vermediği vurgulanarak, yüksek faiz, düşük kura dayalı ekonomik model bir yandan yüksek faiz maliyetleri nedeniyle yatırım ortamını zayıfl atırken, öteki yandan ihracatta rekabet gücümüzü azaltmaktadır” tenkidine yer verildi.

Bu siyaset bileşeninin düşük büyüme, düşük istihdama yol açtığı, düşük kur nedeniyle ithalatın ihracattan daha süratli arttığı ve oluşan cari açığın sıcak para ile finanse edilmesiyle de dış ataklara taban oluştuğu belirtildi. Sunumda, “İhracatı artırıp, ithalatı azaltarak, temel döviz arz talebini dengelerken, öteki yandan direkt yabancı sermaye girişlerini özendirip portföy, yani sıcak para girişlerini azaltarak kurda ve dış finansmanda istikrar sağlayacağız. Böylelikle dış finansal şoklara karşı korunaklı, kırılgan olmayan bir ülke haline geleceğiz” denildi.

Tipik IMF reçetesi olarak nitelenen yüksek faiz-düşük kur uygulamasının, bütçede sıkılaşma, yatırımların durma ve fiyat artışlarının kesilmesine neden olduğu ileri sürülen sunumda, bunun sonucunda da vergi artışları ve düşen fiyatlarla fakirleşme olduğu savunuldu. Türkiye’nin kronik cari açık sorunu yaşadığı belirtilen sunumda, düşük kur-yüksek faiz periyotlarında cari açığın arttığı, böylelikle oluşan ek döviz talebiyle de kurun tekrar yükseldiği belirtildi.

Sunumda cari açığa yönelik şu yorum yapıldı: “Cari açığın finansmanında uzun yıllar büyük rol oynayan portföy yatırımlarının (sıcak paranın) yüksek düzeylerde oluşu, TL üzerinde baskı yaratan ögelerin başında gelmiştir. yeni model ile birlikte azalan cari açık, finansman gereksinimi üzerindeki yükü azaltacağından, bu durumda hem net döviz açığı kapanmış hem de yabancıların pay senedi ve borç senetleri piyasasında yarattığı kırılganlık azalmış olacaktır” görüşüne yer verildi.

Modelin temel siyaset ve ıslahatları

Sunumda “Dış borca, sıcak paraya dayalı bir dış ticaret rejimi ile yüksek faizin sonucu olan yüksek borç, sıcak para ve ithalata dayalı büyüme modeli” uygulanmayacağı vurgulanarak, temel siyasetler şöyle sıralandı:

■ Net döviz girişine, global rekabete dayalı bir dış ticaret rejimi.

■ Düşük faizle yatırımları önceleyen, ihracatın ithalatı karşılama oranının çok üzerinde olduğu, cari fazla veren, global rekabette ve teknoloji ihracında öncü yeni bir büyüme modeli.

■ Toplam faktör verimliliğini temel alan, nitelikli işgücü ile hakkaniyetli bir fiyat siyasetine değer veren, refah seviyesi giderek artan bir üretim ve teknoloji üssü olmaya öncelik vermek.

ISLAHAT ALANLARI

Yeni modelin ıslahat alanları şöyle sıralandı:

■ Sağlıklı işleyen, mali derinliği ve çeşitliliği temel alan bir finansal yapı.

■ Banka sistemimizin sermaye ve faal kalitesini üst çekmek.

■ Gerçek kesimi banka sistemi dışında da finanse edecek çağdaş finansal yapıları süratle oluşturmak.

■ Tarımda kendine kâfi, tarladan sofraya arz zincirini ve fiyatlamasını en sağlıklı halde sağlayarak besin enflasyonunu gündemden kaldırmak.

Yüzde 5 büyümeye yüzde 15 kredi genişlemesi gerek

Sunumda, Türkiye’nin yaşadığı enflasyon genel olarak global gelişmelere bağlı güç ve emtia fiyatlarıyla navlundaki artışla açıklanırken, yalnızca Türkiye’nin değil bu gelişmelere bağlı dünyanın da enflasyon sorunu yaşadığı belirtildi. Finans kesitine yönelik olarak yapılan değerlendirmede Türk bankalarının güçlü bir sermaye yeterlilik oranı bulunduğu, kredi dönüşlerinin sorun teşkil etmediği, bankacılığın ticari kredilerle büyüdüğü, konut kredilerinin sistem tehdidi oluşturmaması için denetim altında tutulduğu belirtildi. Sunumda yüzde 5 büyüme için yüzde 15’lik bir kredi genişlemesi gerektiği, bu senaryoda dahi bankaların sermaye yeterliliklerini korudukları belirtildi.

BENZER KONULAR
KÜLTÜR SANAT
YAŞAM